Gelir Vergisi

T.C.
MALİYE BAKANLIĞI
İstanbul Defterdarlığı
Vasıtasız Vergiler Gelir Müdürlüğü

Sayı : B.07.4.DEF.0.34.11/VBK-11

Konu : Emtia ve makinelerle ilgili stok beyanları hk.

İLGİ : Tarihsiz dilekçeniz.

İlgide kayıtlı dilekçenizde,.................... Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün ............................ vergi numaralı mükellefi olduğunuz ve 4811 sayılı Kanunda yer alan stok affı konusunda tereddütleriniz olduğu belirtilerek;

1- Stok affı ile stoğa giren emtianın giriş bedelinin maliyet bedeli olup olmayacağı, karşılık hesabının tasfiye olana kadar pasifte mi bekleyeceği, bu emtialar satıldığında kazancın tespitinde hangi değerin esas alınacağı,

2- Değerini artıracağınız bir makinenin satılması halinde satış bedelinin tamamının mı yoksa giriş bedeliyle satış bedeli arasındaki farkın mı esas alınacağı,

hususlarında görüşümüz sorulmaktadır.

4811 sayılı Vergi Barışı Kanunu’nun 11.maddesinde;

1- Gelir ve Kurumlar vergisi mükellefleri (adi, kollektif ve adi komandit şirketler dahil); işletmelerinde mevcut olduğu halde kayıtlarında yer almayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşları ile kayıtlarında düşük değerle yer alan makine, teçhizat ve demirbaşlarını kendilerince veya bağlı oldukları meslek kuruluşunca tespit edilecek rayiç bedel ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği ayı izleyen üçüncü ayın son iş gününe kadar bir envanter listesi ile vergi dairelerine bildirmek suretiyle defterlerine kaydedebilirler. Bu suretle beyan edilen kıymetlerin satılması halinde satış bedeli bunların deftere kaydedilen bedelinden düşük olamaz. Bildirime dahil edilen varlıklar için amortisman ayrılmaz.

2- Bilanço esasına göre defter tutan mükellefler, bu madde hükümleri uyarınca aktiflerine kaydettikleri emtia için ayrı; makine, teçhizat ve demirbaşlar için ayrı olmak üzere özel karşılık hesabı açarlar. Emtia için ayrılan karşılık, ortaklara dağıtılması veya işletmenin tasfiye edilmesi halinde sermayenin unsuru sayılır ve vergilendirilmez. Makine, teçhizat ve demirbaşlar envantere kaydedilir ve ayrılan karşılık birikmiş amortisman addolunur. İşletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler ise söz konusu emtiayı defterlerinin gider kısmına satın alınan mal olarak kaydederler...”hükmü yer almıştır.

Diğer taraftan 1 Seri No’lu Vergi Barışı Kanunu Genel Tebliği’nin VIII. 2, 3, 4, 5, Bölümünde,

2- Uygulama kapsamında olan mükellefler, işletmelerinde mevcut olduğu halde kayıtlarında yer almayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşlar ile kayıtlarında düşük değerle yer alan makine, teçhizat ve demirbaşlarını bu Kanunun yürürlüğe girdiği ayı izleyen üçüncü ayın son iş gününe kadar bir envanter listesi ile katma değer vergisi yönünden bağlı oldukları vergi dairelerine bildireceklerdir. Bu kıymetler, bildirim tarihindeki rayiç bedelle değerlenmek suretiyle envanter listesinde gösterilecektir. Rayiç bedel, o kıymetin değerleme günü itibarıyla normal alım satım bedelidir. Dolayısıyla bu bedel, mükellefin kendisi tarafından bizzat tespit edebileceği gibi bağlı olduğu meslek kuruluşuna da tespit ettirilebilecektir. Bildirilen kıymetler yasal kayıt süresi içerisinde kayıtlara intikal ettirilecektir.

...

3- 4811 sayılı Kanunun 11.madde hükmüne göre, kayıtsız stok bildiren mükellefler bu mallarını satmaları halinde, defterlere kaydedilecek satış bedeli kayıtlı değerinden düşük olmayacaktır. Gerçek satış bedelinin kayda alınan bedelden düşük olması halinde, kazancın tespitinde kayıtlı bedel dikkate alınacaktır.

4- 4811 sayılı Kanunun 11.maddesi uyarınca beyan edilerek kayıtlara intikal ettirilen makine, teçhizat ve demirbaşlar ile genel orana tabi emtianın bedeli üzerinden % 10 oranı, diğer emtianın bedeli üzerinden ise bu emtianın tabi olduğu oranların yarısı esas alınmak suretiyle katma değer vergisi hesaplanarak, 2 No.lu ayrı bir beyanname ile sorumlu sıfatıyla beyan edilecek ve aynı süre içinde ödenecektir.

11.madde hükmüne göre verilecek 2 No.lu Katma Değer Vergisi Beyannamesi, aylık vergilendirme dönemine tabi mükelleflerde stok beyanının yapıldığı tarihi izleyen ayın, 3 aylık vergilendirme dönemine tabi mükelleflerde ise stok beyanının tesadüf ettiği 3 aylık dönemi izleyen ayın, 25.günü mesai saati bitimine kadar verilecektir.

Bu vergi, kayıtlarda düşük değerle yer alan makine, teçhizat ve demirbaşların değerleme farkı üzerinden hesaplanır.

Buna göre;

-Stoklarda bulunduğu halde, kayıtlarda yer almayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşlara ait sorumlu sıfatıyla beyan edilecek vergi, kendilerince veya ilgili meslek kuruluşlarınca belirlenecek rayiç bedel üzerinden hesaplanır. Kayıtlarda düşük değerle yer alan makine, teçhizat ve demirbaşlara ait verginin hesabında ise, bu şekilde belirlenecek rayiç bedel ile kayıtlarda yer alan tutar arasındaki fark esas alınır.

...

5- Bilanço esasına göre defter tutan mükellefler, aktiflerine intikal ettirdikleri emtia için ayrı, makine, teçhizat ve demirbaşlar için ayrı olmak üzere pasifte karşılık hesabı açılacaktır. Karşılık hesabı, kayıtlarda düşük değerle yer alan makine, teçhizat ve demirbaşlar için değerleme farkı tutarı kadar olacaktır. Belgesiz iktisadi kıymetin iktisabı için çek, senet veya başka bir değer verilmişse karşılık olarak bunlarla ilgili hesap gösterilecektir.

Emtia için ayrılan karşılık, ortaklara dağıtılması veya işletmenin tasfiye edilmesi halinde, sermayenin unsuru sayılır ve vergilendirilmez.

Öte yandan, makine, teçhizat ve demirbaşlar ayrıca envantere kaydedilecek ve 4811 sayılı Kanunun 11.maddesinin (2) numaralı bendine göre, ayrılan karşılık birikmiş amortisman olarak kabul edilecektir. Ancak, bu kıymetlerin satılması halinde, söz konusu karşılık tutarı daha önce gider yazılmamış olduğundan, mali karın tespitinde hasılata dahil edilmeyecektir... açıklamaları yer almıştır.

Bu hüküm ve açıklamalara göre, stok affı ile stoğa girilen emtianın giriş bedeli aynı zamanda maliyet bedeli olacaktır. Ancak maliyet bedeline karşılık gelen bu tutar pasifte karşılık hesabına alınacaktır. Ayrılan bu karşılık ortaklara da dağıtılabilecek olup, ortaklara dağıtılıncaya yada işletmenin tasfiyesine kadar pasifte bekleyecektir.

Diğer taraftan, kayıtlarınızda düşük değerle yer alan makinenin değerinin artırılması durumunda, değerleme farkı makinenin maliyetine dahil edilecek ve karşılığında pasifte bunu ikmal eden karşılık hesabı açılacaktır. Ayrıca bu makinenin satılması halinde, ayrılan karşılık hesabı birikmiş amortisman olarak değerlendirilecek olup, kazancın tespitinde müspet veya menfi bir etki yaratmayacaktır. Esasen değerleme farkı uygulaması, mükelleflerin kayıtlarının gerçek durumunu yansıtmasına yöneliktir. Dolayısıyla bu madde kapsamında değeri artırılan makinenin satışı durumunda bu değerleme farkının kazancı etkilemesinin düşünülmesi de mümkün değildir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.