|
Devlet
Muhasebesi Standartları Kurulundan:
DEVLET MUHASEBESİ STANDARDI 1 (DMS 1)
MALİ TABLOLARIN SUNULMASI
Amaç
1.
Bu standardın amacı, genel yönetim kapsamındaki kamu
idarelerinin genel amaçlı malî tablolarının geçmiş dönemlere ait
malî tablolarıyla karşılaştırılmasına olanak verecek biçimde
sunulması için gerekli olan temel ilke ve esasları açıklamaktır.
Bu amaca ulaşmak için standart, malî tabloların sunuluşuyla
ilgili genel hususları, malî tabloların yapısına ilişkin kılavuz
bilgileri ve tahakkuk esaslı muhasebe çerçevesinde hazırlanan
malî tabloların içeriğiyle ilgili asgari gereklilikleri ortaya
koyar. Özel işlemlerin ve diğer olayların muhasebeleştirilmesi,
ölçümü ve sunuluşu diğer Devlet Muhasebesi Standartlarında ele
alınır.
Kapsam
2.
Bu Standart, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde,
Uluslararası Kamu Sektörü Muhasebe Standartları çerçevesinde
tahakkuk esaslı hazırlanan genel amaçlı malî tabloların
sunulmasında, tüm kurum ve kuruluşlar için aynı ve eşit şekilde
uygulanır.
Tanımlar
3.
Bu Standartta geçen kavramlar aşağıdaki anlamları ile
kullanılır.
Borçlanma
Maliyetleri:
Borçlanılan fonlarla
ilişkili olarak kamu idareleri tarafından yüklenilen faiz ve
diğer giderlerdir.
Defter Değeri:
Varlık veya
kaynakların muhasebe kayıtlarındaki değeridir.
Faaliyet Dönemi:
Malî yılı ifade eder.
Faaliyet Sonucu:
Faaliyetlerden doğan
giderlerin, faaliyetlerden doğan gelirlerden çıkarılmasından
sonra geriye kalan farktır.
Gelecekteki
Ekonomik Yararlar:
Varlıklar, kamu
idarelerinin hedeflerini gerçekleştirmelerinde araç teşkil eder.
Net nakit girişi oluşturmak için elde bulundurulan varlıklar ise
"gelecekteki ekonomik yararlar" dır.
Bu Standartta, varlıkların dâhil olabileceği tüm amaçları
içermesi amacıyla ve varlıkların esas karakteristiğini
tanımlamak üzere "gelecekteki ekonomik yararlar" terimi
kullanılmaktadır.
Gelirler:
Raporlama döneminde
ilk defa hesaplara alınacak varlıklar ile yeniden değerleme
farkları dışında net varlık/özkaynakta
artışa neden olan her türlü işlemdir.
Genel Amaçlı Malî
Tablolar:
Genel amaçlı malî
tablolar, özel bilgi ihtiyaçlarını karşılamak için isteğe göre
hazırlanmış raporları talep etme durumunda olmayan
kullanıcıların gereksinimlerini karşılamaya yönelik tablolardır.
Bu tabloların kullanıcıları arasında kamu idareleri, özel sektör
kuruluşları ve bireyler yer alır. Genel amaçlı malî tablolar,
bağımsız olarak veya rapor gibi bir başka belge ile birlikte
sunulan malî tabloları içerir.
Gerçeğe Uygun
Değer:
Piyasa koşullarında
muvazaasız bir işlemde bilgili ve istekli taraflar arasında bir
varlığın el değiştirmesi veya bir borcun ödenmesi için
belirlenen tutardır.
Giderler:
Raporlama döneminde
ilk defa hesaplara alınacak yükümlülükler ile yeniden değerleme
farkları dışında net varlık/özkaynakta
azalmaya neden olan her türlü işlemdir.
İştirak:
Kamu idarelerinin
yatırım amaçlı olarak üzerinde önemli etkisinin bulunduğu,
kontrol edilen kuruluş veya ortak girişim niteliğinde olmayan
kuruluşlardır.
İtibarî Değer:
Her türlü senetlerle
bono ve tahvillerin üzerinde yazılı olan değeridir.
İz Bedeli:
Ekonomik ömrünü
tamamladığı halde fiilen kullanılmasına devam edilen iktisadi
kıymetler ile gerçek değeri tespit edilemeyen veya edilmesi
uygun görülmeyen ancak, hesaplarda izlenmesi gereken iktisadi
kıymetlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılan ve muhasebe
kayıtlarında yer verilen en düşük tutardır.
Kamu İdaresi:
5018 sayılı Kamu Malî
Yönetimi ve Kontrol Kanununun 2’nci maddesinde tanımlanan genel
yönetim kapsamındaki idarelerdir.
Konsolide Malî
Tablolar:
Birden fazla kamu
idaresinin konsolide edilmiş malî
tablolarını ifade eder.
Kontrol:
Diğer bir kuruluşun
faaliyetlerinden fayda sağlamak amacıyla söz konusu kuruluşun
malî politikalarının ve faaliyetlerinin yönetilmesi gücüdür.
Kontrol Eden Kuruluş:
Bir veya daha fazla
sayıdaki kuruluş ya da idareyi kontrol eden kuruluş ya da
idaredir.
Kontrol Edilen Kuruluş
(Bağlı Ortaklık):
Başka bir kuruluşun
kontrolü altında olan kuruluştur.
Kur Farkı:
Bir yabancı para
biriminin döviz kurları kullanılarak raporlama para birimi
cinsinden ifade edilmesi sırasında oluşan farklardır.
Malî Olmayan
Varlıklar:
Malî olmayan varlıklar; bir üretim süreci sonunda ortaya çıkan
ve zaman içinde tekrarlanarak bir yıldan fazla kullanılabilen
binalar ve yapılar, yeraltı ve yerüstü düzenleri, makine ve
teçhizatlar, taşıtlar, demirbaşlar ve diğer maddi duran
varlıkları kapsayan maddi duran varlıklar; üretim veya yönetim
hizmetlerinde kullanılmak veya satış amacıyla edinilen stoklar
ile ilk madde ve malzemeler, üretim aşamasında veya üretim
aşamaları tamamlanmış olan ve satılmak veya tüketilmek üzere
elde bulundurulan mallar gibi diğer varlıkları kapsayan stoklar;
değerli taşlar ve metaller, sanat eserleri, antikalar ve
mücevherat gibi öncelikli amacı üretim sürecinde kullanılmak
veya tüketilmek olmayan taşınır varlıklar; arsa, arazi, yeraltı
varlıkları, üretilmemiş diğer maddi duran varlıklar ile patent
hakkı, lisans, telif hakkı gibi üretilmemiş maddi olmayan duran
varlıklardır.
Malî Varlıklar:
Malî varlıklar;
kasadaki nakit, banka hesaplarındaki mevcutlar, verilen
borçlardan doğan alacaklar, senet, tahvil ve benzeri menkul
varlıklar, sermaye payları, malî türevler, bir sözleşmeden doğan
alacağı ifade eden haklar ve hesaplarda kayıtlı alacaklar gibi
maddi ve maddi olmayan duran varlıklar dışındaki her türlü
değeri kapsar. Malî varlıklar, kaynaklarına ve türlerine göre
sınıflara ayrılarak kaydedilir ve raporlanır.
Maliyet Bedeli:
İktisadi bir kıymetin
edinilmesi veyahut değerinin artırılması karşılığında yapılan
ödemelerle bunlara ilişkin giderlerin toplamıdır.
Muhasebe Politikaları:
Malî tabloların
hazırlanması ve sunulmasında kapsama dâhil kamu idareleri
tarafından kabul edilen usul, esas, kural ve uygulamalardır.
Nakit:
Elde bulunan para ve
vadesiz mevduatlardır.
Nakit Akışları:
Nakit ve nakit benzeri
varlıkların giriş ve çıkışlarıdır.
Nakit Benzeri
Varlıklar:
Konvertibl para
birimlerine kolayca dönüştürülebilen ve önemli değer değişikliği
riski taşımayan, kısa vadeli yüksek derecede
likit varlıklardır.
Net Varlıklar/Özkaynak:
Bilânçodaki varlıklar
ile yükümlülükler arasındaki farktır. Net varlıklar/özkaynak
artı veya eksi durumda olabilir. Net varlıklar/özkaynak
bir kurumsal birimin faaliyet sonucundan etkilenir. Net varlık/özkaynaktaki
bir yıldan diğer yıla görülen iyileşmeler kurumsal birimin
olumlu, bozulmalar ise olumsuz faaliyet sonucunu verdiğini
gösterir. Net varlık/özkaynaktaki
olumlu ya da olumsuz farkın varlık ya da yükümlülük
envanterinden kaynaklanması halinde
bu husus ayrıca açıklanır.
Ortak Girişim (İş
Ortaklığı):
İki veya daha fazla
tarafın ortak kontrolüne tabi bir faaliyeti yürütmek üzere
oluşturulan organizasyondur.
Önemlilik:
Çıkarılması veya
yanlış beyanı halinde, kullanıcının malî tablolara ilişkin
kararlarını veya değerlendirmelerini etkileyebilecek bilgi
önemlidir. Önemlilik, bilginin çıkarılması veya yanlış beyanı
durumlarında değerlendirilen eksik kalemin veya hatanın
içeriğine veya büyüklüğüne bağlıdır. Bir eksik veya yanlış
beyanın, malî tablo kullanıcılarının kararlarını etkileyip
etkilemeyeceğinin, yani eksik veya yanlış beyan edilen bilginin
önemli olup olmadığının değerlendirilmesinde kullanıcıların
özelliklerinin dikkate alınması gerekir. Kullanıcıların kamu
sektörü, ekonomik faaliyetler ve muhasebe hakkında bilgi sahibi
olduğu ve bilgileri makul ihtimam göstererek incelemeye istekli
olduğu varsayımı ile bu niteliklere sahip kullanıcıların karar
verirken ve değerlendirme yaparken bu eksik veya yanlış beyandan
ne şekilde etkilenebileceği yapılan değerlendirmelerde dikkate
alınmalıdır.
Raporlama Para Birimi:
Malî tabloların
sunulmasında kullanılan ulusal para birimidir.
Raporlama Tarihi:
Malî tabloların ait
olduğu raporlama döneminin son gününü ifade eder.
Tahakkuk Esası:
İşlem ve olayların,
nakdin veya nakit benzeri varlıkların alındığı veya ödendiği
anda değil, gerçekleştikleri anda kaydedildiği bir muhasebe
esasıdır. Bir ekonomik değer; oluşturulduğunda, başka bir şekle
dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el
değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilir ve ilgili
oldukları dönemlerin malî tablolarında gösterilir. Varlıklar,
yükümlülükler, net varlıklar/özkaynak,
gelir ve giderler tahakkuk esasına göre muhasebeleştirilen
unsurlardır.
Temel Hatalar:
Malî tabloların
güvenilirliğini etkileyen yanlışlıklar ve önemli hatalardır.
Varlıklar:
Geçmişteki işlem ve
olayların bir sonucu olan, gelecekte ekonomik yararlar sağlaması
beklenen ve kamu idareleri tarafından kontrol edilen kaynak ve
değerlerdir.
Yabancı Para:
Raporlama para birimi
dışındaki para birimidir.
Yabancı Ülkedeki Bağlı
Kuruluş:
Faaliyetleri,
raporlayan kuruluşun ülkesi dışındaki başka bir ülkede yürütülen
veya yönetilen kontrol edilen
kuruluş, iştirak, iş ortaklığı veya birimlerdir.
Yükümlülükler:
Geçmişteki işlem ve
olaylardan doğan ve ödenmesi sonucunda, idarenin ekonomik kaynak
ve değerlerinde azalma gerçekleşmesi beklenen, idareye ait
mevcut borç ve sorumluluklardır.
Malî Tabloların
Amacı
4. Genel amaçlı
malî tabloların amacı, kaynak tahsisine ilişkin kararların
alınması ve değerlendirilmesinde geniş çaptaki kullanıcı kitlesi
için yararlı olan; idarenin malî durumu, performansı ve nakit
akışları hakkındaki bilgileri sağlamaktır. Malî tablolar kamu
idarelerinin;
1) Kaynaklarının
dağılımı ve kullanımını,
2) Faaliyetlerinin
nasıl finanse edildiği ve nakit ihtiyacının nasıl
karşılandığını,
3) Faaliyetlerini
finanse edebilme ve sorumlulukları ile taahhütlerini yerine
getirebilme yeteneğini,
4) Malî durumu ve malî
durumundaki değişiklikleri,
5) Faaliyetlerindeki
performans, etkinlik ve başarısını,
6) Kendilerine
sağlanan kaynakları bütçelerine uygun ve yasal şekilde kullanıp
kullanmadıklarını,
7) Malî işlemlerinde
saydam olup olmadıklarını ve hesap verilebilirliğini
gösterir.
5. Malî
tablolar, bu amaçların gerçekleştirilebilmesi için; kamu
idarelerinin varlıkları, yükümlülükleri, öz kaynakları,
gelirleri, giderleri ve nakit akışları hakkında bilgi verir.
Malî tabloların, kullanıcıların karşılaştırma yapabilmelerini
mümkün kılmak için önceki dönemin verilerini de içermeleri ve
açıklamaları ile birlikte herkes tarafından anlaşılmalarını
sağlayacak şekilde hazırlanmaları esastır.
6. Bu hedefleri
gerçekleştirmek amacıyla malî tablolar bir kamu idaresiyle
ilgili şu bilgileri sunar:
1) Varlıklar,
2) Yükümlülükler,
3) Net varlıklar/özkaynak,
4) Gelirler,
5) Giderler,
6) Nakit akışları.
7. Kamu
idarelerinin dönem içindeki faaliyetlerine ilişkin ayrıntılı
bilgi sunmak amacıyla malî tablolarla birlikte açıklayıcı
bilgiler de raporlanabilir.
Raporlama Birimi ve
Konsolidasyon
8. Kendi adına
ekonomik varlık edinebilen, yükümlülük üstlenebilen, diğer kamu
idareleri veya üçüncü şahıslarla ekonomik ilişkilere girebilen
kapsama dâhil her kamu idaresi bir kurumsal birim, her kurumsal
birim de bir raporlama birimidir. Genel bütçe kapsamındaki kamu
idareleri tek bir raporlama birimi sayılır. Ancak, bu durum
genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin her biri için ayrı
raporlar veya il veya muhasebe birimi düzeyinde raporlar
hazırlanmasına engel değildir.
9. Kamu
idarelerinin hazırladıkları malî tablolar Maliye Bakanlığı’nca
konsolide edilir ve belirlenen
süreler içinde kamuoyuna sunulur. Konsolidasyon işlemi önce
merkezi yönetim, yerel yönetimler ve sosyal güvenlik kurumları
alt grupları bazında, daha sonra da genel yönetim düzeyinde
yapılır. Konsolidasyon sonucunda ortaya çıkan malî tablolar,
kamu idareleri arasındaki işlemlerden kaynaklanan karşılıklı
borç, alacak, gelir ve gider doğuran işlemler arındırıldıktan
sonra ilgili alt grupların veya genel yönetimin malî durumunu
gösterir.
Malî Tablolara
İlişkin Sorumluluk
10. Kamu
idareleri, malî tabloların belirlenen standartlara uygun olarak
hazırlanmasından ve belirlenen süreler içinde Maliye
Bakanlığı’na gönderilmesinden; kurumların yöneticileri de bu
hususları gözetmekten sorumludur. Söz konusu malî raporların
standartlara uygun olarak hazırlanması görevi genel bütçe
kapsamındaki idareler için Maliye Bakanlığı tarafından yerine
getirilir. Kamu idareleri kendi ihtiyaçları için ayrıca malî
tablolar hazırlayabilirler.
Malî Tabloların
Bölümleri
11. Tam bir
malî tablo seti aşağıdakilerden oluşur:
1) Bilânço,
2) Faaliyet sonuçları
tablosu,
3)
Varlıklar/yükümlülükler değişim tabloları,
4) Nakit akış tablosu,
5) Muhasebe
politikaları ve malî tablolara ilişkin açıklayıcı notlar.
12. Malî
tablolar, idarenin raporlama tarihindeki kaynakları ve
yükümlülükleri ile raporlama tarihleri arasındaki kaynak akımı
hakkında bilgi sağlar.
13. Kamu
idarelerinin performansı ile varlıkların yönetiminin
değerlendirilmesi ve kaynak tahsisine ilişkin kararlar alınarak
bu kararların değerlendirilmesinde, kullanıcılara yardımcı
olunması amacıyla ilave bilgiler sunulmalıdır.
14. Kamu
idareleri aynı zamanda, mevzuatı gereği yasal düzenlemelere
uygunlukla ilgili bilgi vermek zorunda olabilir. Bu yasal
düzenlemelere uygunlukla ilgili bilgiler malî tablolarda
sunulmamışsa, not eklemek suretiyle bilginin bulunduğu
dokümanlara atıfta bulunulmalıdır.
Genel Hususlar
Malî Tabloların
Gerçeğe Uygun Sunumu ve Standartlara Uyumu
15. Malî
tablolar, bir kamu idaresinin malî durumunu, malî performansını
ve nakit akışlarını gerçeğe uygun olarak sunmalıdır.
16. Malî
tablolarını Devlet Muhasebesi Standartlarına uygun olarak üreten
kamu idareleri bunu belirtmelidir. Standartlarla uyumlu olmayan
muhasebe uygulamaları; kullanılan muhasebe politikalarının
açıklanması, buna ilişkin notların veya açıklayıcı bilgilerin
eklenmesi suretiyle düzeltilemez.
17. Kamu
idarelerinin, çok ender durumlarda bir standarttaki
gerekliliklere uyum sağlanmasının malî tablolar için yanıltıcı
olabileceğine ve gerçeğe uygun malî tabloların sunulması
açısından bu standardın uygulanmamasına karar vermesi halinde;
1) Malî tabloların
kamu idaresinin malî durumu, malî performansı ve nakit
akışlarıyla ilgili olarak gerçeğe uygun olarak sunulduğuna karar
verdiğini,
2) Tüm önemli hususlar
bakımından Devlet Muhasebesi Standartlarına uygunluğun
sağlandığı, ancak gerçeğe uygun bir sunumun sağlanması amacıyla
bir standardın uygulanılmasından vazgeçildiğini,
3) Standardın
gerektirdiği uygulama, bu uygulamanın neden gerçeğe uygun sunuma
engel olacağı ve bunun yerine nasıl bir uygulamanın kabul
edildiğini de içermek üzere kamu idaresinin uygulamaktan
vazgeçtiği standardı uygulamama nedenini,
4) Bu standardın
uygulanmaması halinde, sunulan her bir dönem için bunun kamu
idaresinin özkaynakları, varlıkları,
yükümlülükleri, nakit açığı üzerindeki malî etkisini
açıklaması gerekir.
18. Tüm önemli
hususlar bakımından Devlet Muhasebesi Standartlarına uyulması
suretiyle hemen her koşulda gerçeğe uygun bir sunum sağlanır.
Gerçeğe uygun bir sunum aşağıdaki hususları gerektirir:
1) Muhasebe
politikalarının seçilmesi ve uygulanması,
2) Muhasebe
politikalarına ilişkin bilgiler de dâhil olmak üzere bilgilerin
ilgili, güvenilir, karşılaştırılabilir ve anlaşılabilir şekilde
sunulması,
3) Devlet Muhasebesi
Standartlarındaki gerekliliklerin, bazı işlem ve olayların kamu
idaresinin malî durumu ve malî performansı üzerindeki
etkilerinin kullanıcılar tarafından anlaşılmasını sağlamak için
yetersiz olması halinde ek açıklamaların sunulması.
19. Söz konusu
standarttaki belirli hükümlere göre, bir Devlet Muhasebesi
Standardının yürürlük tarihinden önce uygulanması halinde bu
durum açıklanmalıdır.
Muhasebe
Politikaları
20. Malî
tabloların bir Devlet Muhasebesi Standardının tüm koşullarına
uygun olması için muhasebe politikaları seçilmeli ve
uygulanmalıdır. Malî tabloların aşağıdaki hususlara ilişkin
bilgileri sunmasını sağlamak üzere muhasebe politikaları
geliştirilmelidir:
1) Kullanıcıların
karar verme ihtiyaçlarına ilişkin bilgiler,
2) Kamu idaresinin
malî performansı ve malî durumunu doğru olarak yansıtan, yasal
şekliyle birlikte olayların ve işlemlerin ekonomik esasını
gösteren tarafsız, makul ve tüm önemli hususlar yönünden tam
olan güvenli bilgiler.
21. Bir Devlet
Muhasebesi Standardı kapsamında bir veya daha fazla sayıda
alternatif muhasebe politikası mevcut ise, standart tarafından
politikaların seçilmesi gereken kalemlerin özellikle
sınıflandırılması istenmediği veya izin verilmediği sürece, bu
politikalardan biri seçilerek tutarlı bir şekilde
uygulanmalıdır. Eğer bir standartta kalemlerin ayrı
ayrı sınıflandırılması isteniyor
veya buna izin veriliyorsa, her bir kategori için tek bir
muhasebe politikası seçilmeli ve tutarlı bir şekilde
uygulanmalıdır.
22.
Başlangıçta bir politika seçildikten sonra, muhasebe
politikasında yapılacak değişiklik sadece ilgili Devlet Muhasebe
Standardı olan "Muhasebe Politikaları, Muhasebe Tahminlerindeki
Değişiklikler ve Hatalar"a göre
yapılmalı ve uygulanmalıdır.
23. Muhasebe
politikalarındaki değişikliklerin etkisi ilgili dönemlere
ilişkin olarak yeniden hazırlanacak malî tablolarda
gösterilmelidir.
24. Malî
tablolarda belirtilen bilgilerin niteliği, malî tabloların
kullanıcılar açısından yararlılığını belirler. Bu Standarda ait
Ek 2’de malî raporlamanın nitelikleri özetlenmiştir.
25. Belirli bir
Devlet Muhasebesi Standardının olmaması halinde, kullanıcılara
malî tabloları hakkında en yararlı bilgileri sunan bir muhasebe
politikasının geliştirilmesine karar verilebilir. Muhasebe
politikası geliştirilirken aşağıdaki hususlar dikkate
alınmalıdır:
1) Devlet Muhasebesi
Standartlarındaki benzer ve ilgili konulara değinen koşulları
veya kılavuz bilgileri, tanımlanan varlıkları, yükümlülükleri,
gelir ve giderlere ilişkin tanımları, muhasebeleştirme ve ölçüm
kriterleri,
2) Uluslararası Kamu
Sektörü Muhasebesi Standartlarındaki benzer ve ilgili konulara
değinen koşulları veya kılavuz bilgileri, tanımlanan varlıkları,
yükümlülükleri, gelir ve giderlere ilişkin tanımları,
muhasebeleştirme ve ölçüm kriterleri.
İdarenin
Sürekliliği
26. Malî
tabloların hazırlanması esnasında, malî tabloların
hazırlanmasından sorumlu kişilerce kamu idaresinin faaliyetini
sürdürebilirliğine ilişkin bir değerlendirme yapılmalıdır. Kamu
idaresinin tasfiyesi veya faaliyetinin durdurulması ya da bundan
başka seçeneğin olmadığı durumlar söz konusu olmadığı sürece
malî tablolar, kamu idaresinin sürekliliği varsayımına
dayanılarak hazırlanmalıdır.
Sunumun Tutarlılığı
27. Malî
tabloların sunulması ve içeriğinin sınıflandırılması, aşağıdaki
durumlar haricinde dönemden döneme aynı biçimde sürdürülmelidir:
1) Kamu idarelerinin
faaliyetlerinde önemli bir değişikliğin olması veya malî
tabloların gözden geçirilmesinin ardından iş, işlem ve olayların
daha uygun şekilde sunulması için değişiklik yapılması
gerektiğinin ortaya konulması,
2) Bir Devlet
Muhasebesi Standardının, malî tabloların sunulmasında değişiklik
gerektirmesi.
28. Önemli bir
edinim veya elden çıkarma ya da malî tabloların sunumunun gözden
geçirilmesi, malî tabloların farklı bir biçimde sunulmasını
gerektirebilir. Örneğin, bir kamu idaresi önemli birimlerinden
birini elden çıkarabilir ve kalan birimleri büyük oranda idari
hizmetler, politika danışmanlığı veya düzenleyici hizmetlerini
yürütebilir. Bu durumda, ilgili kamu idaresinin malî
tablolarının esas faaliyetlerine bağlı sunulması, yeni idari
yapısı nedeniyle tutarlı olmayacaktır.
Önemlilik ve
Birleştirerek Sınıflandırma
29. Sunulmaması
halinde malî tablolara dayalı olarak kaynakların tahsisi,
yönetimi ile kamu idaresinin performansı hakkında kullanıcıların
karar verme ve değerlendirme yapma süreçlerini etkileyen
bilgiler önemlidir.
30. İçerikleri
ve büyüklükleri gereği önemli olduğuna karar verilen kalemler
malî tablolarda ayrı olarak sunulmalıdır. Önemsiz tutarlar,
benzer içerik ve işleve sahip tutarlarla birleştirilmelidir ve
bunların ayrı olarak sunulmasına gerek yoktur.
31. Malî
tablolar, içerik veya işlevlerine göre gruplandırılmak suretiyle
yapılandırılan çok sayıdaki işlemlerden oluşur. Birleştirme ve
sınıflandırma sürecinin son aşaması, ilgili kalemleri oluşturan
birleştirilmiş veya sınıflandırılmış verilerin malî tablolarda
veya notlar kısmında sunulmasıdır. Eğer bir ilgili kalem tek
başına önemli değil ise, malî tablolarda veya notlar bölümünde
diğer kalemlerle birleştirilir. Önem derecesi malî tablolarda
ayrı olarak sunulması için yeterli olmayan bir kalem, yine de
önemli olabileceğinden notlar bölümünde ayrı olarak sunulabilir.
Netleştirme
32. Varlıklar
ve yükümlülükler ile özkaynaklar,
başka bir Devlet Muhasebesi Standardı tarafından izin
verilmediği sürece, malî tablolarda netleştirilmeden
sunulmalıdır.
33. Gelir ve
gider kalemleri sadece aşağıdaki durumlarda netleştirilmelidir:
1) Bir Devlet
Muhasebesi Standardı tarafından öngörülmesi veya izin verilmesi,
2) Aynı veya benzer
işlemlerden ya da diğer olaylardan doğan gelir ve
giderlerin önemli olmaması.
34. Stok değer
düşüklüğü karşılığı ve şüpheli alacaklar karşılığı gibi
varlıkların düzenleyici hesaplar düşüldükten sonra net tutarıyla
raporlanması netleştirme değildir.
35. Takas
işlemleriyle ilgili gelirler, kamu idaresi tarafından izin
verilen ıskonto ve indirim tutarları
dikkate alınarak, tahsilât veya alacakların gerçeğe uygun değeri
üzerinden belirlenir. Bir kamu idaresi, faaliyetleri esnasında
gelir oluşturmayan fakat esas gelir meydana getiren
faaliyetlerle birlikte tesadüfen ortaya çıkan diğer işlemleri de
gerçekleştirebilir. Bu işlemlerin sunulması işlemin veya olayın
esasını yansıtıyorsa, işlemden doğan gelir ve giderler mahsup
edilerek bu işlemlerin sonuçları malî tablolarda sunulabilir.
Örneğin;
1) Yatırımlar ve
faaliyetlerde kullanılan varlıkları da içeren duran varlıkların
elden çıkarılmasından doğan olumlu/olumsuz farklar, elden
çıkarmayla sağlanan gelirlerden varlığın net defter değeri ve
ilgili satış giderleri çıkarıldıktan sonra raporlanır.
2) Üçüncü bir tarafla
yapılan sözleşme kapsamında tazmin edilen giderler (örneğin,
devir sözleşmeleri) ilgili tazminatla mahsup edilerek
raporlanır.
Karşılaştırmalı
Bilgi
36. Bir Devlet
Muhasebesi Standardında aksi öngörülmediği veya izin verilmediği
sürece, standardın ilk uygulandığı raporlama dönemine ait malî
tablolar hariç olmak üzere, malî tablolardaki tüm sayısal
bilgiler için önceki döneme ait karşılaştırmalı bilgiler
sunulmalıdır. Cari döneme ait malî tabloların anlaşılması için
gerektiğinde, karşılaştırmalı bilgiler anlatım ve tanım şeklinde
dâhil edilmelidir.
37. Bazı
durumlarda, önceki dönemlerde malî tablolarda metin şeklinde
sunulan bilgiler cari dönemde de geçerliliğini sürdürebilir.
Örneğin, son raporlama tarihinde sonucu belirli olmayan ve henüz
çözüme kavuşturulmamış olan bir yasal ihtilaf varsa buna ilişkin
bilgi cari dönemde de sunulmalıdır. Böylelikle kullanıcılar, son
raporlama tarihinde bir belirsizliğin bulunduğunu ve dönem
içerisinde bu belirsizliği çözmek üzere girişimlerde bulunulduğu
konusunda bilgi sahibi olur.
38.
Kalemlerin malî tablolardaki sunuluşu veya sınıflandırılmasında
değişiklik yapıldığında, cari dönemle karşılaştırma yapılmasını
sağlamak üzere mümkünse karşılaştırmalı bilgiler de yeniden
sınıflandırılmalı ve söz konusu sınıflandırmanın niteliği,
tutarı ve nedeni de açıklanmalıdır. Karşılaştırmalı tutarların
yeniden sınıflandırılmasının mümkün olmaması halinde, kamu
idaresi bunun nedenini ve tutarlar yeniden sınıflandırılmış
olsaydı bu durumda gerçekleşecek değişikliklerin niteliğini
açıklamalıdır.
39. Cari
dönemde karşılaştırma imkânını sağlamak için, karşılaştırmalı
bilgilerin yeniden sınıflandırılmasının mümkün olmadığı durumlar
olabilmektedir. Örneğin, önceki dönemlerde veriler yeniden
sınıflandırılabilecek şekilde toplanamamış olabilir ve bu
bilginin yeniden oluşturulması mümkün olmayabilir. Böylesi
durumlarda, tutarlar arasında karşılaştırmaya imkân sağlayacak
nitelikte sınıflandırma yapılmış olması halinde ortaya çıkacak
sonuçların niteliğinin nasıl olacağının açıklanması gerekir.
Malî Tabloların
Yapısı ve İçeriği
40. Bu Standart
belirli açıklamaların malî tablolarda, ilgili kalemlerin ise
malî tablolarda veya notlar bölümünde sunulmasını öngörür.
41. Bu
Standartta "sunma" kelimesi, malî tablolarda ve malî tabloların
notlar bölümünde gösterilen/açıklanan kalemleri kapsayacak
şekilde geniş anlamıyla kullanılmaktadır. Diğer Devlet
Muhasebesi Standartları tarafından öngörülen sunumlar, söz
konusu standartlarda öngörülen şekilde yapılır. Bu veya başka
bir standartta aksi belirtilmediği sürece, bu sunumlar ilgili
malî tabloda veya notlar bölümünde yapılmalıdır.
Malî Tabloların
Belirlenmesi
42. Malî
tablolar açıkça belirlenmeli ve birlikte yayımlandıkları
dokümandaki diğer bilgilerden ayrılmalıdır.
43. Devlet
Muhasebesi Standartları sadece malî tablolara uygulanır ve
yıllık rapor veya diğer dokümanlarda sunulan bilgiler için
uygulanmaz. Bu nedenle kullanıcıların, Devlet Muhasebesi
Standartlarının kullanılmasıyla düzenlenmiş olan bilgileri,
kendileri için yararlı olabilecek ancak standartlara tabi
olmayan diğer bilgilerden ayırabilmeleri önemlidir.
44. Malî
tabloların her bir bölümü açıkça belirlenmelidir. Ayrıca
aşağıdaki bilgiler açık bir şekilde gösterilmeli ve sunulan
bilginin doğru şekilde anlaşılması için gerektiğinde
tekrarlanmalıdır:
1) Raporlayan kamu
idaresinin adı veya idari yapı içindeki yerine ilişkin diğer
bilgiler,
2) Malî tabloların
kapsadığı kamu idaresinin birden fazla olması durumunda söz
konusu idarelere ilişkin bilgiler,
3) Raporlama tarihi ve
malî tabloların kapsadığı dönem,
4) Raporlama para
birimi,
5) Malî tablolarda
kullanılan rakamlar sunulurken ne derecede yuvarlama yapıldığı.
45. Malî
tabloların daha anlaşılabilir hale getirilebilmesi için
kullanılan raporlama para birimi binler, milyonlar gibi
kısaltmalar kullanılarak ifade edilebilir.
Raporlama Dönemi
46. Malî
tablolar, karşılaştırılabilirliğe imkân sağlayacak şekilde en az
yıllık bazda sunulmalıdır. İstisnaî
durumlar haricinde raporlama döneminin değişmesi ve
karşılaştırılabilirliğin ortadan kalkması durumunda bu husus
gerekçeleri ile birlikte belirtilmelidir.
Raporlama
Dönemindeki Faaliyet Sonucu
47. Devlet
Muhasebesi Standartlarında aksi belirtilmediği veya
öngörülmediği sürece, bir dönem içerisinde muhasebeleştirilen
tüm gelir ve gider kalemleri, dönem faaliyet sonucunun
belirlenmesine dâhil edilmelidir.
Zamanlılık
48. Malî
tabloların, raporlama tarihinden sonra makul bir süre içerisinde
kullanıcılara sunulmaması halinde herhangi bir faydası
olmayacaktır. Bir kamu idaresi malî tabloları raporlama
tarihinden itibaren altı ay içerisinde yayımlayacak durumda
olmalıdır. Faaliyetlerin karmaşıklığı gibi süregelen durumlar,
raporun zamanında yayımlanmaması için geçerli bir neden teşkil
etmez.
Bilânço
Kısa ve Uzun Vade
Farkı
49. Her bir
kamu idaresi, faaliyetlerinin niteliğine bağlı olarak, dönen ve
duran varlıklar ile kısa ve uzun vadeli yükümlülüklerini
bilânçoda ayrı bir şekilde sunmalıdır. İstisnaî durumlarda
varlık ve yükümlülükler, likidite durumlarına göre
sınıflandırılarak sunulmalıdır.
Dönen ve Duran
varlıklar
50. Bir varlık
şu durumlarda dönen varlık olarak sınıflandırılır;
1) Normal faaliyet
döneminde paraya çevrilmesi veya satış ya da tüketim amacıyla
elde tutulması beklendiğinde,
2) Özellikle gelir
getirmesi amacıyla veya kısa vadeli olarak elde tutulduğunda ve
raporlama tarihinden itibaren on iki ay içerisinde paraya
çevrilmesi beklendiğinde,
3) Nakit veya nakit
benzeri varlık olduğunda.
51. Diğer tüm
varlıklar duran varlıklar olarak sınıflandırılır. Dönem sonunda,
vadeleri bir yılın altında kalan varlıklar, bu grupta yer alan
hesaplardan dönen varlıklar ana hesap grubundaki ilgili
hesaplara aktarılır. Varlıkların, bilânço tarihindeki gerçeğe
uygun değerleriyle gösterilebilmesi için varlıklardaki değer
düşüklükleri gösterilerek karşılıkları ayrılır. Bilânçoda duran
varlıklar ana hesap grubu içinde yer alan maddi ve maddi olmayan
duran varlıklar ile diğer duran varlıkların maliyetlerini,
bunlardan yararlanılan dönemlere dağıtmak amacıyla, her dönem
ayrılan amortismanların birikmiş
tutarları bilânçoda ayrıca gösterilir. Duran varlıklar ana hesap
grubu içinde yer alan özel tükenmeye tabi varlıkların maliyetini
ilgili dönemlere yüklemek amacıyla, her dönem ayrılan tükenme
paylarının birikmiş tutarları bilânçoda ayrıca gösterilir.
52. Gelecek
dönemlere ait olarak önceden ödenen giderler ile cari dönemde
tahakkuk eden ancak gelecek dönemlerde tahsil edilecek olan
gelirler muhasebeleştirilir ve bilânçoda gösterilir. Varlıklar
arasında yer alan alacaklara ilişkin olarak tahakkuk eden ancak,
tahsil zamanı gelmeyen faiz alacakları ilgili hesaplarda
gösterilir. Tutarları net olarak hesaplanamayan alacaklar için
herhangi bir tahakkuk kaydı yapılmaz. Bu tür alacaklar bilânço
dipnotlarında veya eklerinde gösterilir.
Kısa ve Uzun Vadeli
Yabancı Kaynaklar
53. Normal
faaliyet döneminde ödenmesi beklenen ve raporlama tarihinden
sonra on iki ay içerisinde ödenecek olan yükümlülükler kısa
vadeli yabancı kaynak olarak sınıflandırılır:
54. Diğer tüm
yükümlülükler uzun vadeli yükümlülükler olarak
sınıflandırılmalıdır. Kamu idarelerinin vadesi faaliyet
dönemiyle sınırlı olan yükümlülükleri, bilânçoda kısa vadeli
yabancı kaynaklar ana hesap grubu içinde gösterilir. Kamu
idarelerinin vadesi faaliyet dönemini aşan yükümlülükleri
bilânçoda uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içinde
gösterilir. Dönem sonu bilânço gününde bu grupta yer alan
yükümlülüklerden vadeleri bir yılın altına inenler, kısa vadeli
yabancı kaynaklar ana hesap grubundaki ilgili hesaplara
aktarılır. Gelecek dönemlere ait olarak önceden tahsil edilen
gelirler ile cari dönemde tahakkuk eden ancak, gelecek
dönemlerde ödenecek olan giderler tahakkuk tarihinde
muhasebeleştirilir ve bilânçoda gösterilir. Yabancı kaynaklar
arasında yer alan borçlara ilişkin olarak tahakkuk eden ancak,
ödeme zamanı gelmeyen faiz borçları ilgili hesaplarda
gösterilir. Kamu idarelerinin bilinen ve tutarları tahmin ve
hesap edilebilen bütün yabancı kaynakları kaydedilir ve
bilânçoda gösterilir. Dönem sonu bilânço gününde yabancı kaynak
hesaplarında kayıtlı olup, yabancı para cinsinden takip ve
ödemesi yapılan tutarlar değerlemeye tabi tutulur ve raporlama
tarihindeki değerleriyle malî raporlarda gösterilir.
Bilânçoda Sunulacak
Bilgiler
55. Bilânçoda,
asgari olarak aşağıdaki kalemler yer almalıdır:
1) Malî varlıklar
(nakit ve nakit benzeri varlıklar ile alacaklar ayrıca
gösterilir),
2) Maddi ve maddi
olmayan duran varlıklar (stoklar ve yatırım malları ayrıca
gösterilir),
3) Yükümlülükler
(karşılıklar ayrıca gösterilir).
56. Ek ilgili
kalemler, başlıklar ve ara toplamlar, bir Devlet Muhasebesi
Standardı tarafından öngörülmesi veya kamu idaresinin malî
durumunun gerçeğe uygun olarak sunulması için gerekli olması
halinde, bilânçoda sunulmalıdır.
1) Diğer bir Devlet
Muhasebesi Standardında, bilânçoda ayrı olarak sunulmasının
öngörülmesi halinde veya bir kalemin büyüklük, nitelik ya da
işlevi nedeniyle ayrı sunulmasının kamu idaresinin malî
durumunun gerçeğe uygun olarak sunulmasına yardımcı olacağı
durumlarda, ilgili kalemler eklenir.
2) Kamu idaresinin
malî durumunun genel olarak anlaşılması için gerekli bilgilerin
sağlanması amacıyla kullanılan tanımlar, kalemlerin sıralaması,
kamu idaresinin niteliğine ve işlemlerine göre
değiştirilebilir.
57. Nitelik
veya işlev yönünden farklı olan varlık ve yükümlülükler bazen
farklı ölçüm esaslarına tabi olabilir. Örneğin: belirli maddi
duran varlık sınıfları maliyet bedeli veya gerçek değeri ile
gösterilebilir. Farklı sınıflardaki varlıklar için farklı ölçü
temellerinin kullanılması, bunların niteliğinin veya işlevinin
farklı olduğunu gösterir ve bu nedenle ayrı kalemler olarak
sunulmalıdırlar.
Bilânçoda veya
Notlar Bölümünde Sunulacak Bilgiler
58. Bilânço,
kamu idaresinin tasarrufundaki varlıklar ile bunların elde
edildiği kaynakların gösterilmesi, belli bir tarihte kamu
idaresinin malî durumunun saydam ve gerçeğe uygun olarak
yansıtılmasıdır. Bütün varlıklar, yükümlülükler ve öz kaynaklar
bilânçoda gayrisafi değerleriyle gösterilir. Bu doğrultuda net
değer bilânço düzenlenmesinin gereği olarak, indirim
kalemlerinin ilgili hesapların altında açıkça gösterilmesi
esastır.
59. Alt
sınıflandırmalarda açıklanan ayrıntıların bilânçoda veya notlar
bölümünde sunulması, Devlet Muhasebesi Standartlarında
belirtilen şartlara ve tutarların büyüklüğüne, niteliğine ve
işlevine bağlıdır. Açıklamalar her bir kalem için farklılık
gösterir. Örneğin:
1) Maddi duran
varlıklar; bunların muhasebesine yönelik olan uygun standartlar
uyarınca,
2) Alacaklar;
vergiler, ön ödemeler ve diğer alacaklar gibi,
3) Stoklar; bunların
muhasebesine yönelik standartlara göre ticari mal, üretim
malzemeleri, yarı mamul ve mamuller şeklinde,
4) Ödenecek vergi,
fon, pay ve transferler; ayrı ayrı
olarak,
5) Karşılıklar;
çalışanların sosyal güvence maliyetleri ve kamu idarelerinin
faaliyetlerine uygun olarak sınıflandırılan diğer kalemlere ait
karşılıkları gösterecek şekilde,
6) Net varlıklar/özkaynak
unsurları; bunların muhasebesine yönelik olan uygun standartlar
uyarınca,
sınıflandırılmalıdır.
Faaliyet Sonuçları
Tablosu
Faaliyet Sonuçları
Tablosunda Sunulacak Bilgiler
60. Faaliyet
sonuçları tablosu, kamu idarelerinin bir faaliyet döneminde elde
ettiği gelirleri, yaptığı giderleri, malî ve malî olmayan
varlıkların yönetimi ile yükümlülüklerine ilişkin işlemlerinden
kaynaklanan gelir ve giderleri gösteren ve bunlar hakkında
ayrıntılı bilgi sağlayan malî tablodur. Dönem net fazla veya
açığının ne kadarının kur ve değer değişimleri farklarından
kaynaklandığı ve bunların faaliyet sonucunu nasıl etkilediği
tablonun dipnotunda belirtilir. Bütün gelir ve giderler,
tahakkuk ettikleri dönemin faaliyet sonuçları tablosunda
gösterilir. Tablo, dönemler arası karşılaştırma yapılabilmesini
sağlayacak şekilde hazırlanır. Faaliyet sonuçları tablosu,
asgari olarak aşağıdaki tutarları gösteren ilgili kalemleri
içermelidir:
1) Faaliyetlerden
sağlanan gelir,
2) Faaliyetlerden
kaynaklanan gider,
3) Döneme ilişkin
olumlu ya da olumsuz fark.
61. Ek ilgili
kalemler, başlıklar ve ara toplamlar, bir Devlet Muhasebesi
Standardı tarafından öngörülmesi veya kamu idaresinin malî
performansının gerçeğe uygun olarak sunulması için gerekli
olması halinde, faaliyet sonuçları tablosunda
sunulmalıdır.
Faaliyet Sonuçları
Tablosunda veya Notlar Bölümünde Sunulacak Bilgiler
62.
Faaliyetlere uygun bir şekilde sınıflandırılan toplam gelir,
ayrıntılı olarak faaliyet sonuçları tablosunda veya notlar
bölümünde sunulmalıdır. Giderlerin niteliğine veya fonksiyonuna
dayalı bir sınıflandırma sistemi kullanılarak giderlere ilişkin
bir analiz, faaliyet sonuçları tablosunda veya notlar bölümünde
sunulmalıdır.
63. Gider
kalemleri, raporlayan kamu idaresinin faaliyetlerini ayrıntılı
sunabilmek amacıyla tekrar detaylı sınıflandırılır.
64. İlk analiz,
gider yönteminin niteliğine ilişkindir. Giderler, faaliyet
sonuçları tablosunda niteliklerine (örneğin
amortisman, malzeme alımları, maaş ve ücretler gibi) göre
birleştirilir ve kamu idaresindeki çeşitli fonksiyonlara
dağıtılmazlar. Gider yöntemi kullanılarak niteliğe göre yapılan
sınıflandırma örneği Standart ekinde sunulmuştur.
65. Giderlerin
fonksiyonel sınıflandırması olarak adlandırılan ikinci analiz,
giderleri gerçekleştirildikleri amaca göre sınıflandırır.
Giderlerin fonksiyonlara göre dağıtılması ihtiyari ve önemli bir
değerlendirmeyi gerektiriyor olsa da bu sunum, giderlerin
niteliğine göre sınıflandırmasına kıyasla, genellikle daha
tutarlı bilgiler sağlar. Giderlerin fonksiyonel yönteme göre
sınıflandırılmasına ilişkin örnek Standart ekinde sunulmuştur.
66. Giderlerini
fonksiyonlara göre sınıflandıran kamu idareleri, sabit
sermayenin tüketimi, maaşlar ve çalışanların sosyal güvence
maliyetlerini içeren giderlerin niteliğine ilişkin ek bilgileri
açıklamalıdır.
Varlıklar/Yükümlülükler Değişim Tabloları
Malî Varlık ve
Yükümlülükler Değişim Tablosu
67. Malî varlık
ve yükümlülükler değişim tablosu, kamu idarelerinin belirli
raporlama dönemleri arasında malî varlıkları ve
yükümlülüklerindeki değişmeyi gösterir ve raporlama tarihi
itibarıyla toplam malî varlıklar ile toplam malî yükümlükler
arasındaki farkı ifade eden net malî değeri ölçer. Tablo,
dönemler arası karşılaştırma yapılabilmesini sağlayacak şekilde
hazırlanır.
Net Varlıklar/Özkaynak
Değişim Tablosu
68. Net varlık/özkaynak
değişim tablosu;
1) Dönem net
olumlu/olumsuz farkı,
2) Net varlıklar/özkaynakta
doğrudan muhasebeleştirilen her bir gelir ve gider kalemi ile bu
kalemlerin toplamları,
3) Muhasebe
politikasındaki değişikliklerin ve temel yöntemler kapsamında
belirtilen temel hataların düzeltilmesinin birikimli etkisini,
4) Dönem başında ve
raporlama tarihinde biriken olumlu veya olumsuz farkların
bakiyesi ile dönem içindeki hareketleri,
5) Net varlıklar/özkaynak
kalemlerinin ayrı olarak sunulması suretiyle, net varlıklar/özkaynağın
her bir kaleminin dönem başındaki ve sonundaki net defter
değerlerinin, her bir değişikliği ayrı ayrı
göstererek uyumlaştırılmasını,
içermelidir.
69. Kamu
idarelerinin net varlıklar/özkaynağındaki
iki raporlama tarihi arasındaki değişiklikler, malî tablolarda
kabul edilen ve sunulan ölçüm ilkeleri kapsamında, dönem
içerisinde net değerdeki artış ve azalışları yansıtır.
70. Bir Devlet
Muhasebesi Standardı tarafından aksi öngörülmediği veya izin
verilmediği sürece, bir dönemde muhasebeleştirilen tüm gelir ve
gider kalemleri, döneme ait net olumlu veya olumsuz farkın
belirlenmesinde kullanılmalıdır.
Nakit Akış Tablosu
71. Nakit akış
tablosuna ilişkin hususlar 2 numaralı Devlet Muhasebesi
Standardında düzenlenmektedir.
Malî Tablolara
İlişkin Açıklayıcı Notlar
72. Bir kamu
idaresinin malî tablolarına ilişkin notlar:
1) Malî tablolar,
önemli işlemler ve diğer olaylar için seçilen ve uygulanan
muhasebe politikalarına ilişkin bilgileri sunmalıdır.
2) Devlet Muhasebesi
Standartlarının öngördüğü malî tablolarda sunulmayan bilgileri
açıklamalıdır.
3) Malî tablolarda
sunulmayan ancak gerçeğe uygun bir sunuş için gerekli olan ek
bilgileri sağlamalıdır.
73. Malî
tablolara ait notlar sistematik bir şekilde sunulmalıdır.
Faaliyet sonuçları tablosu, bilânço, nakit akış tablosu ve
varlıklar/yükümlülükler değişim tablolarında her bir kalem,
notlar bölümündeki ilgili bilgilerle ilişkilendirilmelidir.
74. Malî
tablolara ilişkin notlar, koşullu yükümlülük ve taahhütlerin
yanı sıra faaliyet sonuçları tablosu, bilânço, nakit akış
tablosu ve varlıklar/yükümlülükler değişim tablolarında
gösterilen tutarların anlatımlı tanımlarını, ayrıntılı
cetvellerini veya analizlerini içerir.
75.
Malî tabloların anlaşılır olması ve diğer kamu idarelerinin malî
tablolarıyla karşılaştırabilmesine yardımcı olmak için notlar şu
sıralamaya göre sunulur:
1) Uygulanan ölçüm
esasları ve muhasebe politikaları tablosu/cetveli,
2) Her bir ilgili
kalem ve malî tablonun sunulduğu sıraya göre malî tabloda
sunulan kalemler için destekleyici bilgiler,
3) Koşullar,
taahhütler, diğer malî açıklamalar.
76. Malî
tabloların ve muhasebe politikalarının hazırlanması esasına
yönelik bilgiler, malî tablolarda ayrı bir bölüm olarak
sunulabilir.
Muhasebe
Politikalarının Sunulması
77. Malî
tabloların notlar bölümünde muhasebe politikalarına ilişkin
kısımda şu bilgiler açıklanmalıdır:
1) Malî tabloların en
iyi şekilde anlaşılması için gerekli olan belirli muhasebe
politikaları,
2) Malî tabloların
hazırlanmasında kullanılan ölçüm esasları,
3) Herhangi bir Devlet
Muhasebesi Standardındaki geçici hükümlerin ne derecede
uygulandığı,
4) Kamu idaresinin
adresi ve hukuki yapısı ile faaliyet gösterdiği alan,
5) Kamu idaresinin
temel faaliyetlerine ilişkin açıklamalar.
78. Malî
tablolarda kullanılan muhasebe politikalarına ek olarak, malî
tabloların tamamının hazırlanmasında kullanılan ölçüm
esaslarının (tarihi maliyet, cari maliyet, gerçekleştirilebilir
değer, gerçeğe uygun değer veya bugünkü değer) bilinmesi
önemlidir. Malî tablolarda birden fazla ölçüm esası
kullanıldığında, her bir ölçüm esasının uygulandığı varlık ve
yükümlülük gruplarının gösterilmesi yeterlidir.
79. Bir
muhasebe politikasının açıklanmasının gerekli olup olmadığına
karar verilirken bu açıklamanın faaliyet sonuçları tablosu veya
bilânçodaki işlem ve olayların yansıtılma şeklinin kullanıcılar
tarafından anlaşılmasına yardımcı olup olmayacağı göz önünde
bulundurulur. Sunulacak muhasebe politikaları asgari olarak
aşağıdaki hususları içermelidir;
1) Gelirin
muhasebeleştirilmesi,
2) Konsolidasyon
ilkeleri,
3) Yatırımların
muhasebeleştirilmesi,
4) Maddi ve maddi
olmayan duran varlıkların muhasebeleştirilmesi ve
amortismanı/itfası,
5) Borçlanma
maliyetlerinin kapitalizasyonu ve
diğer giderler,
6) Malî araçlar,
7) Finansal kiralama,
8) Araştırma ve
geliştirme maliyetleri,
9) Stoklar,
10) Karşılıklar,
11) Çalışanların
sosyal güvence maliyetleri,
12) Kur farkları ve
malî riskten korunma,
13) Faaliyet
alanlarının tanımları ve bu alanlar arasında maliyetlerin
dağıtım esası,
14) Bağışlar.
80. Bu
Standart, Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (IFAC)
tarafından Ocak 2007 tarihinde yayımlanan, Kamu Sektörü Muhasebe
Standartları Kurulunun Malî Tabloların Sunulması isimli 1
numaralı standardından yararlanılarak hazırlanmıştır.
81. Bu Standart
Devlet Muhasebesi Standartları Kurulunun izni ve onayı olmadan
çoğaltılamaz, çevirisi yapılamaz, dağıtılamaz ve yayımlanamaz.
Kaynak gösterilmeksizin alıntı yapılamaz.
82. Bu
Standart, Maliye Bakanlığı ve ilgili kamu idarelerince
uygulanmasına ilişkin düzenleme yapılmak üzere yayımlandığı
tarihte yürürlüğe girer.
Bu
eklerin amacı standardın uygulanmasını örnekle açıklamak ve
anlamlarını açıklığa kavuşturmaktır.
EK 1 - Örnek Malî Tablo Yapısı
|