SOSYAL
SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU İLE BAZI
KANUN VE
KANUN
HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK
YAPILMASINA
DAİR KANUN
Kanun No: 5754
Kabul Tarihi:
17/4/2008
MADDE 1 –
31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve
Genel Sağlık Sigortası Kanununun 3 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (7), (10), (14), (15), (17), (20),
(21) ve (29) numaralı bentleri aşağıdaki şekilde
değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki (30) ve (31) numaralı
bentler ile fıkra eklenmiştir.
“7) Hak
sahibi: Sigortalının veya sürekli iş göremezlik geliri
ile malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı
almakta olanların ölümü halinde, gelir veya aylık
bağlanmasına veya toptan ödeme yapılmasına hak kazanan
eş, çocuk, ana ve babasını,”
“10)
Bakmakla yükümlü olduğu kişi: Bu Kanunun 60 ıncı
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (1) ve (2)
numaralı alt bentlerinin dışında kalan genel sağlık
sigortalısının, sigortalı sayılmayan veya isteğe bağlı
sigortalı olmayan, kendi sigortalılığı nedeniyle gelir
veya aylık bağlanmamış olan;
a) Eşini,
b) 18
yaşını, lise ve dengi öğrenim veya 5/6/1986 tarihli ve
3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday
çıraklık ve çıraklık eğitimi ile işletmelerde meslekî
eğitim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim görmesi
halinde 25 yaşını doldurmamış ve evli olmayan çocukları
ile yaşına bakılmaksızın bu Kanuna göre malûl olduğu
tespit edilen evli olmayan çocuklarını,
c)
Geçiminin sigortalı tarafından sağlandığı Kurumca
belirlenen kriterlere göre tespit edilen ana ve
babasını,”
“14) Ay:
Ücretleri; her ayın 15'inde ödenen 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki
sigortalılar için, ayın 15'inden ertesi ayın 15'ine
kadar geçen, diğer sigortalılar için ise ayın 1'i ilâ
sonu arasında geçen ve otuz gün olarak değerlendirilen
süreyi,
15) Yıl:
Ücretleri; her ayın 15'inde ödenen 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki
sigortalılar için, 15 Ocak tarihinden ertesi yılın 15
Ocak tarihine kadar geçen, diğer sigortalılar için ise 1
Ocak ilâ 31 Aralık tarihleri arasında geçen ve 360 gün
olarak değerlendirilen süreyi,”
“17) Aylık:
Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile vazife
malûllüğü halinde yapılan sürekli ödemeyi,”
“20) Kurum
Sağlık Kurulu: Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti
sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenecek
raporlardaki teşhis ve bu teşhise dayanak teşkil eden
belgeleri incelemek suretiyle, çalışma gücü kaybı ve
meslekte kazanma gücü kaybı oranlarını, erken yaşlanma
halini, vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte
kazanma gücü kaybını ve malûllük derecelerini
belirlemeye yetkili hekimlerden ve/veya diş
hekimlerinden oluşan kurulları,
21) Kamu
idareleri: 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî
Yönetimi ve Kontrol Kanununun 3 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendinde belirtilen kamu idareleri ve
kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunların bağlı idare,
ortaklık, müessese ve işletmeleri ve yukarıda
belirtilenlerin ödenmiş sermayesinin % 50’sinden
fazlasına sahip oldukları ortaklık ve işletmelerden Türk
Ticaret Kanununa tabi olmayanlarla özel kanunlarına göre
personel çalıştıran diğer kamu kurumlarını,”
“29)
Güncelleme katsayısı: Her yılın Aralık ayına göre
Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan en son
temel yıllı tüketici fiyatları genel indeksindeki
değişim oranının % 100’ü ile sabit fiyatlarla gayri safi
yurtiçi hasıla gelişme hızının % 30’unun toplamına (1)
tam sayısının ilâve edilmesi sonucunda bulunan değeri,
30) Vazife
malûllüğü: Bu Kanunun 47 nci maddesinde tarif edilen
vazife ve/veya harp malûllüğü hallerini,
31)
Uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri: Ülkemizin
taraf olduğu sosyal güvenlik sözleşmelerini,”
“Bu
maddenin (29) numaralı bendinde belirtilen güncelleme
katsayısının hesabında, en son temel yıllı tüketici
fiyatları genel indeksindeki değişim oranı veya sabit
fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasıla gelişme hızının
eksi olduğu yıllarda eksi değerler sıfır olarak alınır.”
MADDE 2 –
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“MADDE 4 –
Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları
uygulaması bakımından;
a) Hizmet
akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından
çalıştırılanlar,
b) Köy ve
mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın
kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise;
1) Ticarî
kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya
basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar,
2) Gelir
vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline
kayıtlı olanlar,
3) Anonim
şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları,
sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin
komandite ortakları, diğer şirket ve donatma
iştiraklerinin ise tüm ortakları,
4) Tarımsal
faaliyette bulunanlar,
c) Kamu
idarelerinde;
1) Bu
maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi
olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak
çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler
gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar,
2) Bu
maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi
olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışıp ilgili
kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı
olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 86 ncı maddesi uyarınca açıktan
vekil atananlar,
sigortalı
sayılırlar.
Birinci
fıkranın (a) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin
hükümler;
a) İşçi
sendikaları ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin
başkanlıkları ve yönetim kurullarına seçilenler,
b) Bir veya
birden fazla işveren tarafından çalıştırılan; film,
tiyatro, sahne, gösteri, ses ve saz sanatçıları ile
müzik, resim, heykel, dekoratif ve benzeri diğer
uğraşları içine alan bütün güzel sanat kollarında
çalışanlar ile düşünürler ve yazarlar,
c)
Mütekabiliyet esasına dayalı olarak uluslararası sosyal
güvenlik sözleşmesi yapılmış ülke uyruğunda olanlar
hariç olmak üzere, yabancı uyruklu kişilerden hizmet
akdi ile çalışanlar,
d) 2/7/1941
tarihli ve 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması
Hakkında Kanuna göre çalıştırılanlar,
e)
24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha
Kanununda belirtilen umumî kadınlar,
f) Milli
Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen kurslarda usta
öğretici olarak çalıştırılanlar, kamu idarelerinde ders
ücreti karşılığı görev verilenler ile 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (C) bendi
kapsamında çalıştırılanlar,
hakkında da
uygulanır.
Birinci
fıkranın (b) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin
hükümler; 10/7/1953 tarihli ve 6132 sayılı At Yarışları
Hakkında Kanuna tabi jokey ve antrenörler hakkında da
uygulanır.
Birinci
fıkranın (c) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin
hükümler;
a) Kuruluş
ve personel kanunları veya diğer kanunlar gereğince
seçimle veya atama yoluyla kamu idarelerinde göreve
gelenlerden; bu görevleri sebebiyle kendilerine ilgili
kanunlarında Devlet memurları gibi emeklilik hakkı
tanınmış olanlardan hizmet akdi ile çalışmayanlar,
b)
Başbakan, bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi
üyeleri, belediye başkanları, il encümeninin seçimle
gelen üyeleri,
c) Birinci
fıkranın (c) bendi kapsamında iken, bu kapsamdaki
kişilerin kurduğu sendikalar ve konfederasyonları ile
sendika şubelerinin başkanlıkları ve yönetim kurullarına
seçilenlerden aylıksız izne ayrılanlar,
d) Harp
okulları ile fakülte ve yüksek okullarda, Türk Silâhlı
Kuvvetleri hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta
iken askerî öğrenci olanlar ile astsubay meslek yüksek
okulları ve astsubay naspedilmek üzere temel askerlik
eğitimine tâbi tutulan adaylar,
e) Polis
Akademisi ile fakülte ve yüksek okullarda, Emniyet Genel
Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta
iken Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden
öğrenciler,
hakkında da
uygulanır.
Dördüncü
fıkranın (d) ve (e) bentlerinde belirtilen okulları
tamamlamadan ayrılanlar ile bu okulları tamamlamalarına
rağmen görevlerine başlamadan ayrılanların, bu okullarda
geçen eğitim süreleri sigortalılıklarından sayılmaz.
Bu Kanunun
kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin hükümleri bu
maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
sigortalı sayılanlara bu kapsamda oldukları sürece
uygulanmaz.
Bu maddenin
uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”
MADDE 3 –
5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının
(b) ve (c) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş,
maddeye aşağıdaki (g) bendi eklenmiş ve (d) ve (f)
bentleri yürürlükten kaldırılmıştır.
“b)
5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda
belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde meslekî
eğitim gören öğrenciler hakkında iş kazası ve meslek
hastalığı ile hastalık sigortası; meslek liselerinde
okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında zorunlu
staja tabi tutulan öğrenciler hakkında ise iş kazası ve
meslek hastalığı sigortası uygulanır ve bu bentte
sayılanlar, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında sigortalı sayılırlar.
c) Harp
malûlleri ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle
Mücadele Kanunu, 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi
Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre vazife
malûllüğü aylığı bağlanmış malûllerden, 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında
sigortalı olarak çalışmaya başlayanların aylıkları
kesilmez. 3713 sayılı Kanuna göre aylık bağlanmış
malûller ile aynı Kanun kapsamına giren olaylar
sebebiyle vazife malûllüğü aylığı alan er ve erbaşların,
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
sigortalı olmaları halinde de aylıkları kesilmez.
Aylıkları kesilmeksizin 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışanlar hakkında uzun
vadeli sigorta kolları, 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında çalışanlar
hakkında ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortası
hükümleri uygulanır. İş kazası ve meslek hastalığı
sigortası hükümleri uygulananların uzun vadeli sigorta
kollarına tabi olmayı istemeleri halinde, bu isteklerini
Kuruma bildirdikleri tarihi takip eden ay başından
itibaren, haklarında uzun vadeli sigorta kolları da
uygulanır. Bu fıkra kapsamına girenlerden ayrıca genel
sağlık sigortası primi alınmaz.”
“g) Ülkemiz
ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş
üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde
çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı sayılır ve bunlar hakkında kısa vadeli sigorta
kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır.
Bu sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına tabi
olmak istemeleri halinde, 50 nci maddenin ikinci
fıkrasındaki Türkiye’de yasal olarak ikamet etme şartı
ile aynı fıkranın (a) bendinde belirtilen şartlar
aranmaksızın haklarında isteğe bağlı sigorta hükümleri
uygulanır. Bu kapsamda, isteğe bağlı sigorta
hükümlerinden yararlananlardan ayrıca genel sağlık
sigortası primi alınmaz.”
MADDE 4 –
5510 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının
(c), (h) ve (k) bentleri aşağıdaki şekilde
değiştirilmiş; (j) bendi yürürlükten kaldırılmış, (l)
bendindeki “kamu düzeninin” ibaresi “ilgili mevzuatının”
şeklinde değiştirilmiştir.
“c) Ev
hizmetlerinde çalışanlar (ücretle ve sürekli olarak
çalışanlar hariç),”
“h) 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri gereği
sigortalı sayılması gerekenlerden 18 yaşını doldurmamış
olanlar,”
“k) Kendi
adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan gelir
vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline
kayıtlı olanlardan, aylık faaliyet gelirlerinden bu
faaliyetine ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan
tutarı, prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz
katından az olduğunu belgeleyenler,”
MADDE 5 –
5510 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının
(b) ve (c) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“b) (b)
bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan, gelir vergisi
mükellefi olanlar ile şahıs şirketlerinden kolektif, adi
komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları
ve donatma iştiraki ortaklarının vergi
mükellefiyetlerinin başladıkları tarihten; sermaye
şirketlerinden limited şirket ortakları ile sermayesi
paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite
ortaklarının, şirketin ticaret sicil memurluklarınca
tescil edildikleri tarihten; anonim şirketlerin yönetim
kurulu üyesi olan ortaklarının yönetim kuruluna
seçildikleri tarihten; gelir vergisinden muaf olanların
ise esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı oldukları
tarihten; tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız
çalışanlar için tarımsal faaliyetlerinin kanunla kurulu
ilgili meslek kuruluşlarınca veya kendilerince, bir yıl
içinde bildirilmesi halinde kaydedildiği tarihten, bu
süre içinde bildirilmemesi halinde ise bildirimin Kuruma
yapıldığı tarihten; köy ve mahalle muhtarları için
seçildikleri tarihten; 4 üncü maddenin üçüncü fıkrasında
belirtilenler için ise lisans belgesine istinaden fiilen
çalışmaya başladıkları tarihten,
c) (c)
bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için, göreve
başladıkları veya bu Kanunun 4 üncü maddesinin dördüncü
fıkrasının (d) ve (e) bentleri kapsamındaki okullarda
öğrenime başladıkları tarihten,”
MADDE 6 –
5510 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci, üçüncü ve
beşinci fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş;
dördüncü ve altıncı fıkraları yürürlükten
kaldırılmıştır.
“İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci
maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen
sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe
giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlüdür.
Ancak işveren tarafından sigortalı işe giriş bildirgesi;
a) İnşaat,
balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başlatılacak
sigortalılar için, en geç çalışmaya başlatıldığı gün,
b) Yabancı
ülkelere sefer yapan ulaştırma araçlarına sefer
esnasında alınarak çalıştırılanlar ile Kuruma ilk defa
işyeri bildirgesi verilecek işyerlerinde; ilk defa
sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarihten itibaren bir
ay içinde çalışmaya başlayan sigortalılar için,
çalışmaya başladıkları tarihten itibaren en geç söz
konusu bir aylık sürenin dolduğu tarihe kadar,
c) Kamu
idarelerince istihdam edilen 4447 sayılı İşsizlik
Sigortası Kanununa göre işsizlik sigortasına tabi
olmayan sözleşmeli personel ile kamu idarelerince yurt
dışı görevde çalışmak üzere işe alınanların, çalışmaya
başladıkları tarihten itibaren bir ay içinde,
Kuruma
verilmesi halinde, sigortalılık başlangıcından önce
bildirilmiş sayılır.”
“4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı
alt bendinde bulunanlar hariç olmak üzere diğer alt
bentleri kapsamında sigortalı sayılan kişiler için 7 nci
maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen
sigortalılık başlangıcından; (4) numaralı alt bendi
kapsamında sigortalı sayılanlar için ise kanunla kurulu
meslek kuruluşlarına kayıt tarihinden itibaren kendi
mevzuatına göre kayıt veya tescili yapan ilgili kurum,
kuruluş ve birlikler, vergi daireleri ve esnaf sicil
memurluğu sigortalı işe giriş bildirgesi düzenleyerek
Kuruma vermekle yükümlüdür. 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (b) bendinin (1), (2) ve (3) numaralı alt
bentlerinde sayılanların bildirimleri en geç 15 gün, (4)
numaralı alt bendinde sayılanların bildirimleri ise en
geç bir ay içinde yapılır. Ayrıca 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt
bendinde sayılanların kendileri tarafından da
sigortalılık bildirimleri yapılabilir. 4 üncü maddenin
üçüncü fıkrasında belirtilenlerin ise çalışmaya
başladıkları tarihten itibaren en geç bir ay içinde
tescil eden kuruluş tarafından Kuruma bildirilmesi
zorunludur. Kurum bu bildirimlerden itibaren bir ay
içinde tescili yapılan kişilere, sigortalılık hak ve
yükümlülüklerinin başladığını bildirir.”
“4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
sigortalı sayılan kişileri çalıştıracak işverenler, bu
kapsamda ilk defa veya tekrar çalıştırmaya başlattıkları
kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde
belirtilen sigortalılık başlangıcından itibaren, onbeş
gün içinde sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma
bildirmekle yükümlüdürler. Aynı kamu idaresinin farklı
birimleri arasındaki naklen tayin ve görevlendirmelerde
bildirim yapılmaz.”
MADDE 7 –
5510 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendinin (2), (3), (8) ve (10) numaralı alt bentleri
ile (c) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentleri
aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve birinci fıkrasının
(b) bendinin (4) numaralı alt bendi yürürlükten
kaldırılmıştır.
“2) Gelir
vergisinden muaf olanlar için, esnaf ve sanatkâr sicili
kaydının silindiği veya 6 ncı maddenin birinci
fıkrasının (k) bendi kapsamına girdiği tarihten,
3) 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (3) numaralı alt bendi
kapsamına girenlerden, şahıs şirketlerinden kolektif,
adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer
ortakları ve donatma iştiraki ortaklarının vergi
mükellefiyetlerinin sona erdiği tarihten, sermayesi
paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite
ortaklarının, şirketin ticaret sicil memurluğundan
kaydının silindiği tarihten, limited şirket
ortaklarından hisselerinin tamamını devreden
sigortalıların, hisse devrinin yapılmasına ortaklar
kurulunca karar verildiği tarihten, anonim şirketlerin
yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının yönetim kurulu
üyeliklerinin sona erdiği tarihten, iflas veya tasfiye
durumu ile münfesih duruma düşen şirketler için ortağın
talep etmesi halinde, mahkeme kararı ile iflasın,
tasfiyenin açılmasına, ortaklar kurulu kararı ile
tasfiyenin başlamasına veya şirketin münfesih duruma
düşmesine karar verildiği, ortakların talepte
bulunmaması halinde, mahkemece iflasın kapatılmasına
karar verildiği, tasfiyesi sonuçlanan şirketlerin
ortaklıklarının ise tasfiye kurulu kararının ticaret
sicili memurluğunca tescil edildiği tarihten,”
“8) (3)
numaralı alt bent kapsamında iflas veya tasfiye durumu
ile münfesih duruma düşen şirketlerin ortaklarından 4
üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
çalışmaya başlayanların, çalışmaya başladıkları
tarihten,”
“10) Gelir
vergisinden muaf olan, ancak esnaf ve sanatkârlar sicili
kaydına istinaden 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan, bu
sigortalılıklarının devamı sırasında, hizmet akdi ile
çalışanların çalışmaya başladığı tarihten,”
“1) Ölüm
veya aylık bağlanmasını gerektiren hallerde görev
aylıklarının kesildiği tarihi, 8/6/1949 tarihli ve 5434
sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinde belirtilen yaş hadleri
ile sıhhi izin sürelerinin doldurulması halinde ise bu
süre ve hadlerin doldurulduğu tarihleri takip eden
aybaşından,
2) Diğer
hallerde ise görevden ayrıldıkları tarihten,”
MADDE 8 –
5510 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) ve (d) bentleri ile ikinci fıkrasının (c)
bendinden sonra gelen paragrafı aşağıdaki şekilde
değiştirilmiş, ikinci fıkrasının (c) bendi yürürlükten
kaldırılmıştır.
“b) İşveren
tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı
kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte
olduğu iş nedeniyle,”
“d) Bu
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı
gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,”
“iş kazası
ve meslek hastalığı bildirgesi ile doğrudan ya da
taahhütlü posta ile Kuruma bildirilmesi zorunludur. Bu
fıkranın (a) bendinde belirtilen süre, iş kazasının
işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi
halinde, iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren
başlar.”
MADDE 9 –
5510 sayılı Kanunun 15 inci maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“MADDE 15 –
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri
kapsamındaki sigortalının, iş kazası ve meslek hastalığı
dışında kalan ve iş göremezliğine neden olan
rahatsızlıklar, hastalık halidir.
4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri
kapsamındaki sigortalı kadının veya sigortalı erkeğin
sigortalı olmayan eşinin, kendi çalışmalarından dolayı
gelir veya aylık alan kadının ya da gelir veya aylık
alan erkeğin sigortalı olmayan eşinin gebeliğinin
başladığı tarihten itibaren doğumdan sonraki ilk sekiz
haftalık, çoğul gebelik halinde ise ilk on haftalık
süreye kadar olan gebelik ve analık haliyle ilgili
rahatsızlık ve özürlülük halleri analık hali kabul
edilir.”
MADDE 10 –
5510 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi başlığı ile birlikte
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“İş kazası,
meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortasından
sağlanan haklar
MADDE 16 –
İş kazası veya meslek hastalığı sigortasından sağlanan
haklar şunlardır:
a)
Sigortalıya, geçici iş göremezlik süresince günlük
geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi.
b)
Sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanması.
c) İş
kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen sigortalının
hak sahiplerine, gelir bağlanması.
d) Gelir
bağlanmış olan kız çocuklarına evlenme ödeneği
verilmesi.
e) İş
kazası ve meslek hastalığı sonucu ölen sigortalı için
cenaze ödeneği verilmesi.
Hastalık ve
analık sigortasından sigortalıya hastalık veya analık
hallerine bağlı olarak ortaya çıkan iş göremezlik
süresince, günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilir.
Analık
sigortasından sigortalı kadına veya sigortalı olmayan
karısının doğum yapması nedeniyle sigortalı erkeğe, bu
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b)
bentleri kapsamındaki sigortalılardan; kendi
çalışmalarından dolayı gelir veya aylık alan kadına ya
da gelir veya aylık alan erkeğin sigortalı olmayan
eşine, her çocuk için yaşaması şartıyla doğum tarihinde
geçerli olan ve Kurum Yönetim Kurulunca belirlenip Bakan
tarafından onaylanan tarife üzerinden emzirme ödeneği
verilir.
Sigortalı
kadına veya sigortalı olmayan eşinin doğum yapması
nedeniyle sigortalı erkeğe emzirme ödeneği verilebilmesi
için, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının;
a) (a)
bendi kapsamında olanlar için doğumdan önceki bir yıl
içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta kolları primi
bildirilmiş olması,
b) (b)
bendi kapsamında olanlar için doğumdan önceki bir yıl
içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta kolları primi
yatırılmış ve genel sağlık sigortası primi dahil prim ve
prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması,
şarttır.
Emzirme
ödeneğine hak kazanan sigortalılardan 9 uncu maddeye
göre sigortalılığı sona erenlerin, bu tarihten başlamak
üzere üçyüz gün içinde çocukları doğarsa, sigortalı
kadın veya eşi analık sigortası haklarından yararlanacak
sigortalı erkek, doğum tarihinden önceki onbeş ay içinde
en az 120 gün prim ödenmiş olması şartıyla emzirme
ödeneğinden yararlandırılır.”
MADDE 11 –
5510 sayılı Kanunun 18 inci maddesinin birinci
fıkrasının (b), (c) ve (d) bentleri ile ikinci ve üçüncü
fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“b) 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ile 5 inci madde
kapsamındaki sigortalılardan hastalık sigortasına tabi
olanların hastalık sebebiyle iş göremezliğe uğraması
halinde, iş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir
yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi
bildirilmiş olması şartıyla geçici iş göremezliğin
üçüncü gününden başlamak üzere her gün için,
c) 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ile (b) bendinde
belirtilen muhtarlar ile aynı bendin (1), (2) ve (4)
numaralı alt bentleri kapsamındaki sigortalı kadının
analığı halinde, doğumdan önceki bir yıl içinde en az
doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması
şartıyla, doğumdan önceki ve sonraki sekizer haftalık
sürede, çoğul gebelik halinde ise doğumdan önceki sekiz
haftalık süreye iki haftalık süre ilâve edilerek
çalışmadığı her gün için,
d) 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ile (b) bendinde
belirtilen muhtarlar ile aynı bendin (1), (2) ve (4)
numaralı alt bentleri kapsamındaki sigortalı kadının
isteği ve hekimin onayı ile doğuma üç hafta kalıncaya
kadar çalışılması halinde, doğum sonrası istirahat
süresine eklenen süreler için,”
“4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı
sayılanlara iş kazası veya meslek hastalığı ya da analık
halinde geçici iş göremezlik ödeneği, genel sağlık
sigortası dahil prim ve prime ilişkin her türlü
borçlarının ödenmiş olması şartıyla yatarak tedavi
süresince veya yatarak tedavi sonrası bu tedavinin
gereği olarak istirahat raporu aldıkları sürede ödenir.
Ancak bu maddenin birinci fıkrasının (c) bendine göre
doğum öncesi ve doğum sonrası çalışmadığı sürelerde
geçici iş göremezlik ödeneğinin ödenebilmesi için
yatarak tedavi şartı aranmaz.
İş kazası,
meslek hastalığı, hastalık ve sigortalı kadının analığı
halinde verilecek geçici iş göremezlik ödeneği, yatarak
tedavilerde 17 nci maddeye göre hesaplanacak günlük
kazancının yarısı, ayaktan tedavilerde ise üçte
ikisidir.”
MADDE 12 –
5510 sayılı Kanunun 19 uncu maddesinin birinci fıkrası
aşağıdaki şekilde, dördüncü fıkrasındaki “prim ve her
türlü borçlarının” ibaresi “prim ve prime ilişkin her
türlü borçlarının” şeklinde değiştirilmiş, beşinci ve
altıncı fıkraları yürürlükten kaldırılmıştır.
“İş kazası
veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve özürler
nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti
sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen
raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte
kazanma gücü en az % 10 oranında azalmış bulunduğu
tespit edilen sigortalı, sürekli iş göremezlik gelirine
hak kazanır.”
MADDE 13 –
5510 sayılı Kanunun 25 inci maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“MADDE 25 –
Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca
yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık
kurullarınca usûlüne uygun düzenlenecek raporlar ve
dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri
kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş
kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma
gücünün en az % 60'ını, (c) bendi kapsamındaki
sigortalılar için çalışma gücünün en az % 60’ını veya
vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü
kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen
sigortalı, malûl sayılır.
Ancak,
sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten
önce sigortalının çalışma gücünün % 60'ını veya
vazifesini yapamayacak derecede meslekte kazanma gücünü
kaybettiği önceden veya sonradan tespit edilirse,
sigortalı bu hastalık veya özrü sebebiyle malûllük
aylığından yararlanamaz.
Yedek subay
veya er olarak ya da talim, manevra, seferberlik veya
harp dolayısıyla görevleri ile ilgileri kesilmeksizin
silâh altına alındıkları dönemde malûl olup, bu
malûllükleri asıl görevlerini veya işlerini yapmaya mani
olmayanlar hakkında, bu hastalık veya özürleri sebebiyle
malûllük sigortasına ilişkin hükümler uygulanmaz.
4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki
sigortalıların yazılı talepleri halinde, haklarında bu
madde hükümleri uygulanmaksızın malûllüklerinin mani
olmadığı başka vazife veya sınıflara nakil suretiyle
tayinleri yapılmak üzere istifa etmiş sayılırlar.
Bunların, istifa etmiş sayıldıktan sonra dahi, bu Kanun
hükümlerinin uygulanmasını isteme hakları mahfuzdur.
Ancak, kurumlarında başka vazife ve sınıflara nakli
mümkün olanlardan özel kanunlarına göre yükümlülük
süresine tabi olanlar, bu yükümlülüklerini
tamamlamadıkça veya malûliyetlerinin yeni vazifelerine
de mani olduğuna dair usûlüne uygun yeniden rapor
almadıkça bu haklarını kullanamazlar.
4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki
sigortalılardan, vazifelerini yapamayacak derecede
hastalığa uğrayanlar, hastalıkları kanunlarında tayin
edilen sürelerden fazla devam etmesi halinde,
hastalıklarının mahiyetlerine ve doğuş sebeplerine göre
birinci fıkra uyarınca malûl veya 47 nci madde
hükümlerine göre vazife malûlü sayılırlar.
4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki
sigortalılardan; personel kanunlarına tabi olmayanların
hastalık sebebiyle malûl sayılmalarına esas alınacak
hastalık süresi hakkında kendi özel kanunları
yürürlüğe girinceye kadar 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun hastalık iznine ilişkin hükümleri uygulanır.
Kanunlarındaki yazılı sürelerden önce geçen hastalığı en
çok bir yıl içinde nüksetmesi halinde eski ve yeni
hastalık süreleri birleştirilmek suretiyle işlem
yapılır.
Bu maddenin
uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”
MADDE 14 –
5510 sayılı Kanunun 26 ncı maddesinin ikinci fıkrasının
(b) bendi aşağıdaki şekilde, aynı fıkradaki “prim
ve her türlü borçlarının” ibaresi “prim ve prime ilişkin
her türlü borçlarının” şeklinde değiştirilmiştir.
“b) En az
on yıldan beri sigortalı bulunup, toplam olarak 1800 gün
veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede
malûl olan sigortalılar için ise sigortalılık süresi
aranmaksızın 1800 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm
sigortaları primi bildirilmiş olması,”
MADDE 15 –
5510 sayılı Kanunun 27 nci maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“MADDE 27 –
Malûllük aylığı; prim gün sayısı 9000 günden az olan
sigortalılar için 9000 gün üzerinden, 9000 gün ve daha
fazla olanlar için ise toplam prim ödeme gün sayısı
üzerinden, 29 uncu madde hükümlerine göre hesaplanır.
Sigortalı başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise
tespit edilen aylık bağlama oranı 10 puan artırılır.
Ancak, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında sigortalı sayılanlar için 9000 prim gün
sayısı 7200 gün olarak uygulanır.
Malûllük
aylığı, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b)
bentleri kapsamındaki sigortalılar ile (c) bendi
kapsamında sigortalı iken görevinden ayrılmış ve daha
sonra başka bir sigortalılık haline tabi olarak
çalışmamış olanların;
a) Malûl
sayılmasına esas tutulan rapor tarihi yazılı istek
tarihinden önce ise yazılı istek tarihini,
b) Malûl
sayılmasına esas tutulan rapor tarihi yazılı istek
tarihinden sonra ise rapor tarihini,
c) 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
çalışmakta olanların ise, malûliyetleri sebebiyle
görevlerinden ayrıldıkları tarihi,
takip eden
ay başından itibaren başlar.
Malûllük
aylığı almakta iken bu Kanuna göre veya yabancı bir ülke
mevzuatı kapsamında çalışmaya başlayanların malûllük
aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihi takip eden
ödeme dönemi başında kesilir ve bu Kanuna tabi olarak
çalıştıkları süre zarfında 80 inci maddeye göre
belirlenen prime esas kazançları üzerinden 81 inci madde
gereğince kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel
sağlık sigortasına ait prim alınır. Bunlardan işten
ayrılarak yeniden malûllük aylığı bağlanması için yazılı
istekte bulunan ya da emekliye ayrılan veya
sevkedilenlere; kontrol muayenesine tabi tutulmak ve ilk
aylığına esas malûllüğünün devam ettiği anlaşılmak
kaydıyla, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında çalışıyorsa görevinden ayrıldığı tarihi,
diğerlerine ise istek tarihlerini takip eden ödeme
döneminden itibaren yeniden malûllük aylığı hesaplanarak
bağlanır.
Bu
durumdakilerden ilk bağlanan malûllük aylığına esas prim
ödeme gün sayısı;
a) 9000
günün üzerinde olanların aylıkları 30 uncu maddenin
üçüncü fıkrasının (a) bendi hükümleri uygulanarak
hesaplanır.
b) 9000
günden az olanların aylıkları ise, eski aylığın
kesildiği tarihten sonra aylıklara yapılan artışlar
uygulanmak suretiyle aylığın başlangıç tarihi itibariyle
hesaplanan tutarının emeklilik öncesi ve sonrası prim
ödeme gün sayısı toplamının emeklilik öncesi prim ödeme
gün sayısına orantılı bölümü ile emeklilik sonrası
çalışmaya ait kısmi aylığın toplamından oluşur.
Emeklilik sonrası çalışmaya ait kısmi aylık, emeklilik
öncesi ve sonrası prim ödeme gün sayısı toplamı ve
emeklilik sonrası çalışmaya ait prime esas
kazançları üzerinden bu maddenin birinci fıkrasına
göre hesaplanan aylığın emeklilik sonrası prim ödeme gün
sayısına orantılı bölümü kadardır. Yeni aylık, eski
aylığın kesildiği tarihten sonra aylıklara yapılan
artışlar uygulanmak suretiyle bulunan tutarın altında
olamaz.
Yukarıdaki
(a) ve (b) bentlerinde belirtilen 9000 prim gün sayısı,
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı sayılanlar için 7200 gün olarak uygulanır.”
MADDE 16
– 5510 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin ikinci fıkrası
aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, üçüncü fıkrasına "yaş
hadlerine" ibaresinden sonra gelmek üzere "65 yaşını
geçmemek üzere" ibaresi eklenmiş, yedinci fıkrasındaki
"50" ibaresi "55" şeklinde değiştirilmiş, yedinci
fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiş,
sekizinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş,
dokuzuncu fıkrasındaki "prim ve her türlü borcunun"
ibaresi "prim ve prime ilişkin her türlü borcunun"
şeklinde değiştirilmiştir.
"İlk defa bu Kanuna göre
sigortalı sayılanlara;
a) Kadın ise 58, erkek ise
60 yaşını doldurmuş olmaları ve en az 9000 gün malûllük,
yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması
şartıyla yaşlılık aylığı bağlanır. Ancak, 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı sayılanlar için prim gün sayısı şartı 7200 gün
olarak uygulanır.
b) (a) bendinde belirtilen
yaş şartı;
1) 1/1/2036 ilâ 31/12/2037
tarihleri arasında kadın için 59, erkek için 61,
2) 1/1/2038 ilâ 31/12/2039
tarihleri arasında kadın için 60, erkek için 62,
3) 1/1/2040 ilâ 31/12/2041
tarihleri arasında kadın için 61, erkek için 63,
4) 1/1/2042 ilâ 31/12/2043
tarihleri arasında kadın için 62, erkek için 64,
5) 1/1/2044 ilâ 31/12/2045
tarihleri arasında kadın için 63, erkek için 65,
6) 1/1/2046 ilâ 31/12/2047
tarihleri arasında kadın için 64, erkek için 65,
7) 1/1/2048 tarihinden
itibaren ise kadın ve erkek için 65,
olarak uygulanır. Ancak yaş
hadlerinin uygulanmasında (a) bendinde belirtilen prim
gün sayısı şartının doldurulduğu tarihte geçerli olan
yaş hadleri esas alınır."
"Emeklilik veya yaşlılık
aylığı bağlanması talebinde bulunan kadın
sigortalılardan başka birinin sürekli bakımına muhtaç
derecede malûl çocuğu bulunanların, bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten sonra geçen prim ödeme gün sayılarının
dörtte biri, prim ödeme gün sayıları toplamına eklenir
ve eklenen bu süreler emeklilik yaş hadlerinden de
indirilir."
"Yukarıdaki fıkralarda
belirtilen yaşlılık aylıklarından yararlanabilmek için,
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde
belirtilen sigortalının çalıştığı işten ayrıldıktan, (b)
bendinde belirtilen sigortalının sigortalılığa esas
faaliyete son verip vermeyeceğini beyan ettikten sonra
yazılı istekte bulunmaları, 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (c) bendinde belirtilen sigortalıların ise
istekleri üzerine yetkili makamdan emekliye sevk onayı
alındıktan sonra ilişiklerinin kesilmesi şarttır."
MADDE 17 –
5510 Sayılı Kanunun 29 uncu maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“MADDE 29 – 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki
sigortalılar ile aynı fıkranın (c) bendine göre bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa
sigortalı olarak çalışmaya başlayanların yaşlılık
aylığı, aşağıdaki hükümlere göre belirlenecek ortalama
aylık kazancı ile aylık bağlama oranının çarpımı
sonucunda bulunan tutardır.
Ortalama aylık kazanç,
sigortalının her yıla ait prime esas kazancının,
kazancın ait olduğu yıldan itibaren aylık talep tarihine
kadar geçen yıllar için, her yıl gerçekleşen güncelleme
katsayısı ile güncellenerek bulunan kazançlar
toplamının, itibarî hizmet süresi ile fiilî hizmet
süresi zammı hariç toplam prim ödeme gün sayısına
bölünmesi suretiyle hesaplanan ortalama günlük kazancın
otuz katıdır.
Aylık bağlama oranı,
sigortalının malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına
tâbi geçen toplam prim ödeme gün sayısının her 360 günü
için % 2 olarak uygulanır. Bu hesaplamada 360 günden
eksik süreler orantılı olarak dikkate alınır. Ancak
aylık bağlama oranı % 90'ı geçemez.
28 inci maddenin dördüncü
ve beşinci fıkralarına göre aylığa hak kazanan
sigortalılar için hesaplanacak aylık bağlama oranı, prim
ödeme gün sayısı 9000 günden az olanlar için çalışma
gücü kayıp oranının 9000 gün prim ödeme gün sayısı ile
çarpımı sonucu bulunan rakamın % 60'a bölünmesi
suretiyle hesaplanan gün sayısına göre, % 50'yi geçmemek
üzere üçüncü fıkra uyarınca tespit edilen orandır. Prim
ödeme gün sayısı 9000 günden fazla olanlar için ise
toplam prim ödeme gün sayısına göre aylık bağlama oranı
belirlenir. Ancak, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için bu
fıkrada geçen 9000 prim gün sayısı 7200 gün, % 50 oranı
da % 40 olarak uygulanır.
Yukarıdaki şekilde
hesaplanan aylığın başlangıç tarihinin yılın ilk altı
aylık dönemine rastlaması halinde 55 inci maddenin
ikinci fıkrasına göre Ocak ödeme dönemi için gelir ve
aylıklara uygulanan artış oranı kadar artırılarak, yılın
ikinci altı aylık dönemine rastlaması halinde ise
öncelikle Ocak ödeme dönemi, daha sonra Temmuz ödeme
dönemi için gelir ve aylıklara uygulanan artış oranları
kadar artırılarak, sigortalının aylık başlangıç
tarihindeki aylığı hesaplanır.”
MADDE 18 –
5510 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin birinci
fıkrasının (b) ve (c) bentleri ile üçüncü ve beşinci
fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, dördüncü
fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.
“b) (c)
bendinde belirtilen sigortalılardan yaşlılık aylığına
hak kazananlara, yetkili makamdan alınan emekliye sevk
onayı üzerine görevleriyle ilişiğinin kesildiği tarihi
takip eden,
c) (c)
bendinde belirtilen sigortalılardan her ne şekilde
olursa olsun görevinden ayrılmış ve daha sonra başka bir
sigortalılık haline tabi olarak çalışmamış olanlar ile
kontrol muayenesi sonucu aylığı kesilenlerden yaşlılık
aylığına hak kazananlara ise istek tarihini takip eden,”
“Bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa sigortalı olan
kişilerden yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra;
a) 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı
alt bendi hariç olmak üzere bu Kanuna göre veya yabancı
bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya başlayanların
yaşlılık aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihi takip
eden ödeme dönemi başında kesilir. Bunlardan bu Kanuna
tabi çalıştıkları süre zarfında 80 inci maddeye göre
belirlenen prime esas kazançları üzerinden 81 inci madde
gereğince kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel
sağlık sigortasına ait prim alınır. Yaşlılık aylığı
kesilenlerden, işten ayrılarak veya işyerini kapatarak
yeniden yaşlılık aylığı bağlanması için yazılı istekte
bulunanlara ya da emekliye ayrılan veya sevk edilenlere,
yazılı istek tarihini veya görevinden ayrıldığı tarihi
takip eden ödeme döneminden itibaren yeniden yaşlılık
aylığı hesaplanarak bağlanır. Yeni aylık, eski aylığın
kesildiği tarihten sonra aylıklara yapılacak artışlar
uygulanarak bu fıkrada belirtilen aylık başlangıç tarihi
itibarıyla bulunan tutarı ile emeklilik sonrası
çalışmaya ait kısmi aylığın toplamından oluşur.
Emeklilik sonrası çalışmaya ait kısmı aylık, talep
tarihindeki emeklilik öncesi ve sonrası prim ödeme gün
sayısı ve emeklilik sonrası çalışmaya ait prime esas
kazançları üzerinden 29 uncu maddeye göre hesaplanan
aylığın emeklilik sonrası prim ödeme gün sayısına
orantılı bölümü kadardır.
b) 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı
alt bendi hariç olmak üzere diğer alt bentlerine tabi
çalışmaya başlayanlardan aylıklarının kesilmemesi için
yazılı istekte bulunanların yaşlılık aylıklarının
ödenmesine devam edilir. Bunlardan, almakta oldukları
aylıklarının % 15’i oranında sosyal güvenlik destek
primi kesilir. Ancak kesilecek olan bu tutar, 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b) bendine tabi
sigortalılara ilgili yılın Ocak ayında ödenen en yüksek
yaşlılık aylığından alınabilecek sosyal güvenlik destek
priminden fazla olamaz. Bu sigortalılardan ayrıca kısa
vadeli sigorta kolları primi alınmaz. Sosyal güvenlik
destek primine tabi olanların primleri, aylıklarından
kesilmek suretiyle tahsil edilir. Sosyal güvenlik destek
primi ödenmiş veya bildirilmiş süreler bu Kanuna göre
malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim ödeme gün
sayısına ilâve edilmez, 31 inci ve 36 ncı madde
hükümlerine göre toptan ödeme yapılmaz.”
“4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b) bendine tabi faaliyete
başladığı için üçüncü fıkranın (a) bendine göre yaşlılık
aylığı kesilenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının
(b) bendi kapsamındaki sigortalılıkları devam ettiği
süre içinde bu maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendi
hükümlerinin uygulanmasını; (b) bendi hükümlerine göre
sosyal güvenlik destek primine tabi olanlar ise
haklarında üçüncü fıkranın (a) bendi hükümlerinin
uygulanmasını isteyebilirler.”
MADDE 19 –
5510 sayılı Kanunun 31 inci maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“MADDE 31 –
4 üncü maddenin birinci fıkrasının; (a) ve (b) bentleri
kapsamındaki sigortalılar ile bu Kanuna göre ilk defa
(c) bendi kapsamında sigortalı olanlardan, herhangi bir
nedenle çalıştığı işten ayrılan veya işyerini kapatan ve
yaşlılık aylığı bağlanması için gerekli yaş şartını
doldurduğu halde malûllük ve yaşlılık aylığı
bağlanmasına hak kazanamayan sigortalıya, 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri
kapsamında ise kendi adına bildirilen, (b) bendi
kapsamında ise ödediği malûllük, yaşlılık ve ölüm
sigortaları primlerinin her yıla ait tutarı, primin ait
olduğu yıldan itibaren yazılı istek tarihine kadar geçen
yıllar için, her yılın gerçekleşen güncelleme katsayısı
ile güncellenerek toptan ödeme şeklinde verilir.
Bu Kanuna
göre toptan ödeme yapılarak hizmetleri tasfiye edilmiş
bulunanlardan, yeniden bu Kanuna tabi olarak malûllük,
yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olanlar,
yazılı olarak müracaat etmeleri halinde, aldıkları
toptan ödemenin ödeme tarihi ile yazılı istek tarihi
arasında geçen yıllar için her yılın gerçekleşen
güncelleme katsayısı ile güncellenerek bulunan tutarın
ilgiliye tebliğ tarihini takip eden ayın sonuna kadar
ödemeleri halinde, bu hizmetler ihya edilerek bu Kanunun
uygulanmasında dikkate alınır.”
MADDE 20 –
5510 sayılı Kanunun 32 nci maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendindeki “eş ve çocuklara” ibaresi “kız
çocuklarına” şeklinde, ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“Ölüm
aylığı;
a) En az
1800 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi
bildirilmiş veya 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için, her
türlü borçlanma süreleri hariç en az 5 yıldan beri
sigortalı bulunup, toplam 900 gün malûllük, yaşlılık ve
ölüm sigortaları primi bildirilmiş,
b) 47 nci
maddede yazılı sebeplerle kazaya uğramış, malûllük,
vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı almakta iken veya
malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı
bağlanmasına hak kazanmış olup henüz işlemi
tamamlanmamış,
c)
Bağlanmış bulunan malûllük, vazife malûllüğü veya
yaşlılık aylığı, sigortalı olarak çalışmaya başlamaları
sebebiyle kesilmiş,
durumda
iken ölen sigortalının hak sahiplerine, yazılı istekte
bulunmaları halinde bağlanır. Ancak, 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı
sayılanların hak sahiplerine aylık bağlanabilmesi için
ölen sigortalının genel sağlık sigortası primi dahil
kendi sigortalılığından dolayı prim ve prime ilişkin her
türlü borcunun olmaması veya ödenmesi şarttır.”
MADDE 21 –
5510 sayılı Kanunun 34 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“a) Dul
eşine % 50'si; aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan dul
eşine ise bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci
fıkrasının (a), (b) ve (e) bentleri hariç bu Kanun
kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında
çalışmaması veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir
veya aylık bağlanmamış olması halinde % 75'i,
b) Bu
Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve
(e) bentleri hariç bu Kanun kapsamında veya yabancı bir
ülke mevzuatı kapsamında çalışmayan veya kendi
sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış
çocuklardan;
1) 18
yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını,
yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını
doldurmayanların veya,
2) Kurum
Sağlık Kurulu kararı ile çalışma gücünü en az % 60
oranında yitirip malûl olduğu anlaşılanların veya,
3) Yaşları
ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber
sonradan boşanan veya dul kalan kızlarının,
her birine
% 25'i,”
“d) Hak
sahibi eş ve çocuklardan artan hisse bulunması halinde
her türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirinin
asgari ücretin net tutarından daha az olması ve diğer
çocuklarından hak kazanılan gelir ve aylıklar hariç
olmak üzere gelir ve/veya aylık bağlanmamış olması
şartıyla ana ve babaya toplam % 25'i oranında; ana ve
babanın 65 yaşın üstünde olması halinde ise artan
hisseye bakılmaksızın yukarıdaki şartlarla toplam %
25'i,”
MADDE 22 –
5510 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin birinci ve
dördüncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri
kapsamındaki sigortalılar ile bu Kanuna göre ilk defa
aynı maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
sigortalı olanlardan ölen sigortalıların hak sahiplerine
ölüm aylığı bağlanamaması durumunda, ölüm tarihi esas
alınmak kaydıyla 31 inci maddenin birinci fıkrasına göre
hesaplanan tutar, 34 üncü madde hükümleri dikkate
alınarak hak sahiplerine toptan ödeme şeklinde verilir.”
“Bu Kanuna
göre toptan ödeme yapılarak tasfiye edilmiş süreler,
borçlanılarak veya yurt dışı hizmetleri birleştirilerek
ya da sonradan hizmet tespiti nedeniyle hak kazanılan
sürelerin eklenmesi suretiyle ölüm sigortasından
yararlanmak için gerekli prim ödeme gün sayısının
tamamlanması halinde, hak sahiplerinin yazılı isteği
üzerine 31 inci maddenin ikinci fıkrasına göre ihya
edilir. Yukarıdaki süreler, ihya edilen süreye ilişkin
tutar dahil her türlü borçların ödendiği tarihi takip
eden ay başı itibarıyla bu Kanuna göre aylık
bağlanmasında dikkate alınır.”
MADDE 23 –
5510 sayılı Kanunun 37 nci maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“MADDE 37 –
Evlenmeleri nedeniyle, gelir veya aylıklarının kesilmesi
gereken kız çocuklarına evlenmeleri ve talepte
bulunmaları halinde almakta oldukları aylık veya
gelirlerinin iki yıllık tutarı bir defaya mahsus olmak
üzere evlenme ödeneği olarak peşin ödenir. Evlenme
ödeneği alan hak sahibinin aylığının kesildiği tarihten
itibaren iki yıl içerisinde yeniden hak sahibi olması
halinde, iki yıllık sürenin sonuna kadar gelir veya
aylık bağlanmaz, bu durumda olanlar 60 ıncı maddenin
birinci fıkrasının (f) bendi kapsamında genel sağlık
sigortalısı sayılır.
Evlenme
ödeneği verilmesi halinde, diğer hak sahiplerinin aylık
veya gelirleri evlenme ödeneği verilen sürenin bitimini
takip eden ödeme döneminden itibaren 34 üncü maddeye
göre yeniden belirlenir.
İş kazası
veya meslek hastalığı sonucu veya sürekli iş göremezlik
geliri, malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı
almakta iken veya kendisi için en az 360 gün malûllük,
yaşlılık ve ölüm sigortası primi bildirilmiş olup da
ölen sigortalının hak sahiplerine Kurum Yönetim
Kurulunca belirlenip Bakan tarafından onaylanan tarife
üzerinden cenaze ödeneği ödenir. Cenaze ödeneği,
sırasıyla sigortalının eşine, yoksa çocuklarına, o da
yoksa ana babasına, o da yoksa kardeşlerine verilir.
Cenaze
ödeneğinin üçüncü fıkrada sayılanlara ödenememesi ve
sigortalının cenazesinin gerçek veya tüzel kişiler
tarafından kaldırılması durumunda, üçüncü fıkrada
belirtilen tutarı geçmemek üzere belgelere dayanan
masraflar, masrafı yapan gerçek veya tüzel kişilere
ödenir.
4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında
sigortalı sayılanlardan ölenlerin hak sahiplerine kendi
kurumları tarafından ilgili mevzuat gereği ölüm yardımı
hariç cenaze gideri, cenaze nakil gideri ödeneği veya bu
mahiyette bir ödemenin yapılması halinde, Kurum
tarafından cenaze ödeneği ödenmez.”
MADDE 24 –
5510 sayılı Kanunun 38 inci maddesinin birinci ve üçüncü
fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddenin
sonuna aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“Malûllük,
yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında dikkate
alınacak sigortalılık süresinin başlangıcı;
sigortalının, mülga 2/6/1949 tarihli ve 5417 sayılı
İhtiyarlık Sigortası Kanununa, mülga 4/2/1957 tarihli ve
6900 sayılı Malûliyet, İhtiyarlık ve Ölüm Sigortaları
Hakkında Kanuna, 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal
Sigortalar Kanununa, 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı
Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal
Sigortalar Kurumu Kanununa, 17/10/1983 tarihli ve 2925
sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanununa, bu
Kanunla mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı Tarımda
Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar
Kanununa ve 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa, 506 sayılı Sosyal
Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesi kapsamındaki
sandıklara veya bu Kanuna tâbi olarak malûllük, yaşlılık
ve ölüm sigortalarına tabi olarak ilk defa kapsama
girdiği tarih olarak kabul edilir. Uluslararası sosyal
güvenlik sözleşmeleri hükümleri saklıdır.”
“Aylık
bağlama işlemlerinde dikkate alınan sigortalılık
süreleri, sigortalılığın başlangıç tarihi ile
sigortalının aylık bağlanması için yazılı istekte
bulunduğu, aylık bağlanması için istekte bulunmayan
sigortalılar için ise ölüm tarihi arasında geçen
süredir. 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamındaki sigortalılar bakımından sigortalılık
süresi; sigortalılığın başlangıç tarihi ile 48 inci
maddeye göre yetkili makamdan emekliye sevk onayının
alınarak görevi ile ilişiğinin kesildiği ayın son günü
arasında geçen süredir.”
“Vazife
malûllüğü aylığı almakta iken, çalışmaya başlamaları
nedeniyle haklarında uzun vadeli sigorta hükümleri
uygulananlar için malûllük, yaşlılık ve ölüm aylığı
bağlanmasında veya toptan ödeme yapılmasında esas
alınacak sigortalılık süresi, prim ödeme gün sayısı ve
prime esas kazancın hesaplanmasında, vazife malûllüğü
aylığı bağlandığı tarihten önceki süreler dikkate
alınmaz.”
MADDE 25 –
5510 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“MADDE 40 –
Aşağıda belirtilen işyerlerinde ve işlerde 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri
kapsamında çalışan sigortalıların prim ödeme gün
sayılarına, bu işyerlerinde ve işlerde geçen çalışma
sürelerinin her 360 günü için karşılarında gösterilen
gün sayıları, fiilî hizmet süresi zammı olarak eklenir.
360 günden eksik sürelere ait fiilî hizmet süresi zammı,
360 gün için eklenen fiilî hizmet süresi ile orantılı
olarak belirlenir. Çalışmanın fiili hizmet süresi zammı
kapsamında değerlendirilebilmesi için, tablonun (13) ve
(14) numaralı sıralarında belirtilen sigortalılar hariç
sigortalının kapsamdaki işyerleri ile birlikte
belirtilen işlerde fiilen çalışması ve söz konusu
işlerin risklerine maruz kalması şarttır.
Aşağıdaki
bentlerden birden fazlasına dahil olanlar için, en
yüksek olan bentten fiilî hizmet süresi zammı uygulanır.
Kapsamdaki
Kapsamdaki
Eklenecek
İşler/İşyerleri
Sigortalılar
Gün Sayısı
1) Kurşun
ve arsenik işleri 1) Kurşun üretilen
galenit, serüzit, anglezit gibi
cevherlerin çıkarılmasına ilişkin maden ocağı
işlerinde çalışanlar.
2) Kurşunlu madenlerden yahut içinde kurşun
bulunan kül, maden köpüğü, kurşun fırın
kurumu, 60
üstübeç artığı ve benzeri maddelerden kurşun üretimi
için yapılan izabe işlerinde çalışanlar.
3) Antimuan, kalay, bronz ve benzeri maddelerle
yapılan kurşun alaşımı işlerinde çalışanlar.
4) Kurşun izabe fırınlarının teksif odalarında biriken
90
kuru tozları kaldırma işlerinde çalışanlar.
2) Cam
fabrika ve atölyeleri 1) Cam yapımında
kullanılan ilkel maddeleri toz haline
getirme, eleme, karıştırma ve kurutma işlerinde
(bu işleri yapmak üzere tam kapalı odalar içinde
otomatik
makineli tesisat veya çalışma ortamındaki tozları
sağlık için tehlike oluşturmayacak düzeye indiren
havalandırma tesisatı bulunmadığı takdirde) çalışanlar.
2) Eritme işlerinde (otomatik besleme fırınlarıyla
çalışılmadığı takdirde) çalışanlar.
3) Ateşçilik işlerinde çalışanlar.
4) Üfleme işlerinde (tamamen otomatik makinelerle
yapılmadığı takdirde) çalışanlar.
5) Basınçla yapılan cam işlerinde (cam tazyiki işleri)
çalışanlar.
6) Ayna camı sanatında potalı cam dökümü işlerinde
60
(potalar kalıp masasına mekanik araçlarla taşınmadığı
takdirde) çalışanlar.
7) Camı fırın başından alma işlerinde çalışanlar.
8) Yayma fırınlarında düzeltme işlerinde çalışanlar.
9) Traş işlerinde çalışanlar.
10) Asitle hak ve cilâlama işlerinde çalışanlar.
11) Basınçlı havayla kum püskürten cihazlarla yapılan
işlerde (çalışma ortamındaki tozları sağlık için tehlike
oluşturmayacak düzeye indiren havalandırma tesisatı
bulunmadığı takdirde) çalışanlar.
12) Pota ve taş odalarında görülen işlerde çalışanlar.
3) Cıva
üretimi işleri sanayii 1) Cıva izabe
fırınlarında görülen işlerde çalışanlar.
2) Elementer cıva bulunan ocaklarda görülen işlerde
90
çalışanlar.
4) Çimento
fabrikaları 1) İlkel maddeleri
kırma, ufalama, ezme, eleme ve
karıştırma işlerinde çalışanlar.
2) Otomatik fırınlarda pişirme işlerinde çalışanlar.
3) Klinkeri öğütme, eleme, torba ve fıçılara koyma
60
işlerinde (otomatik olarak tozun etrafa yayılmasını
önleyici bir düzenleme yapılmadığı takdirde) çalışanlar.
5) Kok
fabrikalarıyla 1) Ateşçilik,
ocak temizliği, jeneratör, doldurma,
termik
santraller boşaltma ve
temizleme işlerinde çalışanlar.
2) Kimyasal arıtma işlerinde çalışanlar.
