|
Devlet
Muhasebesi Standartları Kurulundan:
DEVLET MUHASEBESİ
STANDARDI 2 (DMS 2)
NAKİT AKIŞ TABLOLARI
Amaç
1. Nakit akış tablosu,
raporlama döneminde nakit giriş kaynakları ve nakit harcanan
kalemler ile raporlama tarihindeki nakit tutarını gösterir.
Nakit akış bilgileri, bir kamu idaresinin faaliyetlerinin
finansmanı için gerekli olan nakdi nasıl karşıladığını ve bu
nakdi ne şekilde kullandığının anlaşılmasını sağlar. Bu
Standardın amacı, bir kamu idaresinin nakit ve nakit benzeri
varlıklarında belirli bir dönem içinde meydana gelen
değişikliklere ilişkin bilginin sunulmasını sağlamaktır.
Kapsam
2. Kamu idareleri, bu
standartla belirlenen esaslar çerçevesinde nakit akış tablosunu
dönemler itibarıyla hazırlar ve sunar. Bu tablo genel bütçe
kapsamındaki kamu idarelerinin tamamı için tek bir tablo olarak
düzenlenir.
Tanımlar
3. Bu Standartta geçen
kavramlar aşağıdaki anlamları ile kullanılır.
Borçlanma
Maliyetleri:
Borçlanılan fonlarla ilişkili olarak kamu idareleri tarafından
yüklenilen faiz ve diğer giderlerdir.
Döviz
Kuru:
İki para
biriminin birbirine çevrilmesinde uygulanan orandır.
Esas
Faaliyetler:
Bir kamu
idaresinin yatırım ve finansman faaliyetleri dışındaki
faaliyetleridir.
Faaliyet
Sonucu:
Faaliyetlerden doğan giderlerin, faaliyetlerden doğan
gelirlerden çıkarılmasından sonra geriye kalan farktır.
Finansman
Faaliyetleri:
Kamu
idaresinin net değer ve borçlarının büyüklüğünde ve niteliğinde
değişikliklere neden olan faaliyetlerdir.
Gelecekteki Ekonomik Yararlar:
Varlıklar, kamu idarelerinin hedeflerini gerçekleştirmelerinde
araç teşkil eder. Net nakit girişi oluşturmak için elde
bulundurulan varlıklar ise gelecekteki ekonomik yararlardır.
Gelirler:
Raporlama
döneminde ilk defa hesaplara alınacak varlıklar ile yeniden
değerleme farkları dışında net varlık/özkaynakta artışa neden
olan her türlü işlemdir.
Giderler:
Raporlama
döneminde ilk defa hesaplara alınacak yükümlülükler ile yeniden
değerleme farkları dışında net varlık/özkaynakta azalmaya neden
olan her türlü işlemdir.
İştirak:
Kamu
idarelerinin, yatırım amaçlı olarak elinde bulundurduğu
hisseleri nedeniyle üzerinde önemli etkisinin bulunduğu, kontrol
edilen kuruluş veya ortak girişim niteliğinde olmayan
kuruluşlardır.
Kamu
İdaresi:
5018
sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 2 nci maddesinde
tanımlanan genel yönetim kapsamındaki idarelerdir.
Kontrol:
Diğer bir
kuruluşun faaliyetlerinden fayda sağlamak amacıyla söz konusu
kuruluşun malî politikalarının ve faaliyetlerinin yönetilmesi
gücüdür.
Kontrol
Eden Kuruluş:
Bir veya
daha fazla sayıdaki kuruluş ya da idareyi kontrol eden kuruluş
ya da idaredir.
Kontrol
Edilen Kuruluş (Bağlı Ortaklık):
Başka bir
kuruluşun kontrolü altında olan kuruluştur.
Kur
Farkı:
Bir
yabancı para biriminin döviz kurları kullanılarak raporlama para
birimi cinsinden ifade edilmesi sırasında oluşan olumlu veya
olumsuz farktır.
Nakit:
Elde
bulunan para ve vadesiz mevduatlardır.
Nakit
Akışları:
Nakit ve
nakit benzeri varlıkların giriş ve çıkışlarıdır.
Nakit
Benzeri Varlıklar:
Konvertibl para birimlerine kolayca dönüştürülebilen ve önemli
değer değişikliği riski taşımayan, kısa vadeli yüksek derecede
likit varlıklardır.
Net
Varlık/Özkaynak:
Bilânçodaki varlıklar ile yükümlülükler arasındaki farktır. Net
varlık/özkaynak artı veya eksi durumda olabilir. Net varlık/özkaynak
bir kurumsal birimin faaliyet sonucundan etkilenir. Net varlık/özkaynaktaki
bir yıldan diğer yıla görülen iyileşmeler kurumsal birimin
olumlu, bozulmalar ise olumsuz faaliyet sonucunu gösterir. Net
varlık/özkaynaktaki olumlu ya da olumsuz farkın varlık ya da
yükümlülük envanterinden kaynaklanması halinde bu husus ayrıca
açıklanır.
Ortak
Girişim (İş Ortaklığı):
İki veya
daha fazla tarafın ortak kontrolüne tabi bir faaliyeti yürütmek
üzere oluşturulan organizasyondur.
Raporlama
Para Birimi:
Malî
tabloların sunulmasında kullanılan ulusal para birimidir.
Tahakkuk
Esası:
İşlem ve
olayların, varsa bu işlemlere ilişkin nakdin veya nakit benzeri
varlıkların alındığı veya ödendiği hususu dikkate alınmaksızın
gerçekleştikleri anda kaydedildiği bir muhasebe esasıdır. Bir
ekonomik değer; oluşturulduğunda, başka bir şekle
dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el
değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilir ve ilgili
oldukları dönemlerin malî tablolarında gösterilir. Varlıklar,
yükümlülükler, net varlık/özkaynak, gelir ve giderler tahakkuk
esasına göre muhasebeleştirilen unsurlardır.
Türev
Ürünler:
Varlık ve
yükümlülüklerin etkin bir şekilde idare edilebilmesi ve risk
yönetimi amacıyla yurt içi veya uluslararası sermaye
piyasalarında kullanılan, belirli bir mali araç, gösterge veya
mala bağlı, cayılamaz vadeli işlem (futures), teslim amaçlı
vadeli işlem (forward), cayılabilir vadeli işlem (opsiyon) ve
vadeli değiş tokuş (swap) gibi her türlü finansal araçtır.
Varlıklar:
Geçmişteki işlem ve olayların bir sonucu olan, gelecekte
ekonomik yararlar sağlaması beklenen ve kamu idareleri
tarafından kontrol edilen kaynak ve değerlerdir.
Yabancı
Para:
Raporlama
para birimi dışındaki para birimidir.
Yabancı
Ülkedeki Bağlı Kuruluş:
Faaliyetleri, raporlayan kuruluşun ülkesi dışındaki başka bir
ülkede yürütülen veya yönetilen kontrol edilen kuruluş,
iştirak, iş ortaklığı veya birimlerdir.
Yatırım
Faaliyetleri:
Uzun
vadeli varlıkların elde edilmesi ve elden çıkarılmasına ilişkin
faaliyetlerdir.
Yükümlülükler:
Geçmişteki işlem ve olaylardan doğan ve ödenmesi sonucunda,
idarenin ekonomik kaynak ve değerlerinde azalma gerçekleşmesi
beklenen, idareye ait mevcut borç ve sorumluluklardır.
Nakit ve
Nakit Benzeri Varlıklar
4. Nakit
benzeri varlıklar, yatırım veya diğer amaçlar için
kullanılmayan, kısa vadeli nakit yükümlülüklerini karşılamak
için elde bulundurulan varlıklardır. Bir varlığın nakit benzeri
olarak nitelendirilebilmesi için, değeri saptanabilen bir nakit
miktarına dönüştürülebilmesi ve değerindeki değişim riskinin
önemsiz seviyede olması gerekmektedir.
5. Kamu
idareleri, nakit ve nakit benzeri varlıkların unsurlarını nakit
akış tablosunda belirtmeli ve nakit akış tablosundaki
tutarların, bilânçoda bunlara karşılık gelen kalemlerle
mutabakatını göstermelidir.
6. Banka
borçlanmaları finansman faaliyetleri olarak değerlendirilir.
Ancak bankanın talebi halinde geri ödenmesi gereken limit aşımı,
fazla nakit çekimi gibi işlemler, nakit yönetiminin ayrılmaz bir
parçasını oluşturur, nakit ve nakit benzeri varlıkların bir
unsurunu teşkil eder.
7. Nakit
akışları, nakit veya nakit benzeri varlıkları oluşturan kalemler
arasındaki hareketleri dikkate almaz, bu unsurlar nakit
yönetiminin bir parçasını oluşturur. Nakit yönetimi, fazla
nakdin nakit benzeri araçlarda değerlendirilmesini de içerir.
8. Kamu
idarelerinin yatırım araçlarının bir parçası olarak
değerlendirilen mali araçların sınıflandırılmasında gerçekleşen
değişiklikler gibi, nakit ve nakit benzeri varlıkların
unsurlarının belirlenmesine yönelik politikalardaki
değişikliklerin etkisi, ilgili Devlet Muhasebesi Standardına
göre açıklanmalıdır.
Nakit
Akışlarının Raporlanması ve Sunulması
9. Kamu
idareleri, nakit akışlarını brüt nakit giriş ve çıkışlarına ait
ana grupları gösterecek şekilde raporlamalıdır.
10. Nakit
akış tablosu aşağıdaki bölümlerden oluşur:
1) Esas
faaliyetlerden kaynaklanan nakit akışları,
2)
Yatırım faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışları,
3)
Finansman faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışları.
11. Bir
kamu idaresi, yatırım, finansman ve esas faaliyetlerinde
gerçekleşen nakit akışlarını, en uygun şekilde sunmalıdır.
Faaliyet sınıflandırması kullanıcılara, bu faaliyetlerin kamu
idaresinin mali durumu üzerindeki etkisi ile nakit ve nakit
benzeri varlıkların miktarını değerlendirmeye yönelik bilgi
sunmalıdır. Bu bilgi aynı zamanda, faaliyetler arasındaki
ilişkinin değerlendirilmesi için kullanılır.
12. Tek
bir işlem, farklı şekilde sınıflandırılan nakit akışlarını
içerebilir. Örneğin, bir kredinin nakit geri ödemesi, hem faiz
hem de anapara ödemesini kapsayabilir. Burada faiz esas faaliyet
olarak, anapara ise finansman faaliyeti olarak sınıflandırılır.
Esas
Faaliyetler
13. Esas faaliyetlere
ilişkin net nakit akışlarının tutarı kamu idaresinin faaliyetini
yürütebilme, yükümlülüklerini ödeyebilme ve dış finansman
kaynaklarına başvurmaksızın yeni yatırımlar yapabilme
kapasitesini yansıtır. Genel yönetime ait konsolide net nakit
akışlarının toplam tutarı, esas faaliyetlerin ne kadarlık
kısmının vergi, harç ve diğer gelirler yoluyla finanse edildiği
konusunda bilgi sağlar.
14. Esas
faaliyetlerden kaynaklanan nakit akışları, esasen kamu
idaresinin temel nakit getiren faaliyetlerinden elde edilir.
Esas faaliyetlerden kaynaklanan nakit akışı örnekleri
aşağıdadır:
1) Vergi,
resim, harç ve cezalardan sağlanan nakit girişleri,
2)
Sunulan mal ve hizmetlerin ücretlerinden sağlanan nakit
girişleri,
3)
Merkezi yönetim ve diğer kamu kuruluşlarınca yapılanlar da dâhil
olmak üzere hibe, transfer, bağış, yardım ve benzeri işlemlerden
sağlanan nakit girişleri,
4)
Lisans, ruhsat, telif hakkı, ücret, komisyon ve benzeri
gelirlerden sağlanan nakit girişleri,
5) Diğer
kamu idarelerinin faaliyetlerini finanse etmek üzere yapılan
nakit ödemeleri (krediler hariç),
6) Mal ve
hizmetler için tedarikçilere yapılan nakit ödemeleri,
7)
Çalışanlara ve çalışanlar adına yapılan nakit ödemeleri,
8) Sosyal
güvenlik kuruluşlarının aldığı veya ödediği primler,
tazminatlar, yıllık ödemeler ve poliçeyle ilgili diğer
yükümlülükler,
9) Alım
satım amaçlı elde bulundurulan sözleşmelerle ilgili nakit giriş
ve çıkışları,
10) Devam
etmeyen faaliyetlerle ilgili nakit giriş ve çıkışları,
11) Yargı
kararları neticesinde gerçekleşen nakit giriş ve çıkışları.
15. Kamu
idareleri net olarak ayrımını yapamadıkları faaliyetlerini esas
faaliyetler kapsamında değerlendirmelidirler.
Yatırım
Faaliyetleri
16.
Yatırım faaliyetleri, kamu idaresinin gelecekteki ekonomik
faydasına katkıda bulunması beklenen varlıklar için nakit
çıkışlarının ne ölçüde gerçekleştirildiğini yansıtan
faaliyetlerdir. Yatırım faaliyetlerinden kaynaklanan nakit
akışlarına ilişkin örnekler aşağıdadır:
1) Maddi
ve maddi olmayan duran varlıklar ile diğer uzun vadeli
varlıkların alım ve satımına ilişkin nakit giriş ve çıkışları,
2) Başka
bir kamu idaresinin özkaynak veya borçlanma araçlarını almak ya
da iş ortaklığına katılmak amacıyla gerçekleştirilen nakit
ödemeleri,
3)
Yatırım faaliyetleri ile ilgili olarak üçüncü taraflara verilen
avans ve kredilere ilişkin nakit çıkışları ve geri ödenmesinden
sağlanan nakit girişleri.
17.
Üretim yapan tesisin bir makine ya da teçhizatının satılması
işlemleri neticesinde elde edilen hâsılat veya bu tür makine
teçhizat alımına yönelik ödemelerin tamamı yatırım
faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışlarıdır.
18.
Riskten korunma amacıyla yapılan sözleşmelerde, bu sözleşmeden
kaynaklanan nakit akışları, korumaya alınan yatırım işleminin
nakit akışlarının sınıflandırıldığı şekilde sınıflandırılır.
Finansman
Faaliyetleri
19. Kamu
idaresinin net değerinin ve borçlarının büyüklük ve niteliğinde
değişikliklere neden olan faaliyetlerdir. Finansman
faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışlarına ilişkin örnekler
aşağıdadır:
1)
Borçlanma araçları ihracı ve diğer uzun ve kısa vadeli krediler
ile sağlanan nakit girişleri,
2) Borç
ödemelerine ilişkin nakit çıkışları,
3)
Finansal kiralama sözleşmelerinden kaynaklanan borç ödemelerine
ilişkin nakit çıkışları,
4) Türev
ürünlere ilişkin nakit giriş/çıkışları (Bunların faizlerine
ilişkin nakit giriş ve çıkışları esas faaliyet kapsamında
değerlendirilir).
Yabancı
Para Nakit Akışları
20. Yabancı paraya
dayalı olarak gerçekleştirilen işlemlerden kaynaklanan nakit
akışları, gerçekleşme tarihindeki kur üzerinden raporlama para
birimine çevrilmek suretiyle kaydedilmelidir.
21. Kur
değişikliklerinden kaynaklanan gerçekleşmemiş gelir ve giderler
nakit akışı değildir. Ancak nakit ve nakit benzeri varlıkların
dönem başındaki ve sonundaki mutabakatını sağlamak üzere, kur
farklarının yabancı para birimi cinsinden tutulan nakit ve nakit
benzeri varlıklar üzerindeki etkisi nakit akış tablolarında
raporlanmalıdır.
Faiz ve
Temettüler
22. Alınan faiz ve
temettü veya ödenen faizden kaynaklanan nakit akışlarının her
biri esas faaliyetler içerisinde ayrı ayrı gösterilmelidir.
23. Bir
dönem içerisinde ödenen faiz tutarları, gider yazılması veya
aktifleştirilmesi durumuna bakılmaksızın nakit akış tablosunda
belirtilmelidir.
Kontrol
Edilen Kuruluşlar, İştirakler ve İş Ortaklıklarındaki Yatırımlar
24. Kamu idaresi, bir
iştirak veya kontrol edilen kuruluşa tahsis edilen veya
aktarılan tüm kaynakları, kuruluş ile kendi arasındaki nakit
akışlarıyla sınırlı olarak muhasebeleştirmelidir.
Kontrol
Edilen Kuruluşlar ve Diğer Birimlerin Edinimi ve Elden
Çıkarılması
25. Kontrol edilen
kuruluşların veya diğer birimlerin edinimi ve elden
çıkarılmasından kaynaklanan toplam nakit akışları ayrı olarak
sunulmalı ve yatırım faaliyetleri olarak sınıflandırılmalıdır.
26. Kamu
idareleri, dönem içerisinde kontrol edilen kuruluşların edinimi
veya elden çıkarılmasıyla ilgili olarak gerçekleşen işlemleri
toplam tutarları itibarıyla belirtmelidir.
27.
Kontrol edilen kuruluş veya diğer birimlerin elden
çıkarılmasından kaynaklanan nakit akışları, bunların
edinimlerinden kaynaklanan nakit akışlarından düşülmemeli ve
diğer yatırım faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışlarından
ayrı olarak gösterilmelidir.
Nakit
Dışı İşlemler
28. Nakit veya nakit
benzeri varlıkların kullanılmasını gerektirmeyen yatırım ve
finansman işlemleri nakit dışı işlemlerdir. Söz konusu işlemler,
bu yatırım ve finansman faaliyetleri hakkındaki bilgileri
sunacak şekilde mali tablolarda sunulmalıdır.
29. Nakit
dışı işlemlere yönelik örnekler aşağıdadır:
1)
Varlıkların takas, doğrudan ilgili yükümlülüklerin üstlenilmesi
veya finansal kiralama yoluyla edinimi,
2) Borcun
özkaynağa dönüştürülmesi.
Diğer
Açıklamalar
30. Kamu idareleri,
hesaplarında bulunmakla birlikte hukuken tasarruf imkânı
bulunmayan önemli miktardaki nakit ve nakit benzeri varlık
tutarlarını mali tabloların notlar bölümünde açıklamalıdır.
31. Kamu
idarelerinin mali durumu ve likiditesinin anlaşılması için
kullanıcılar tarafından ihtiyaç duyulacak ek bilgiler mali
tabloların notlar bölümünde sunulur. Söz konusu notlar aşağıdaki
bilgileri içermelidir:
1)
Gelecekteki faaliyetler ve sermaye taahhütlerinin
gerçekleştirilmesi amacıyla mevcut bulunan borçlanma imkânları
ve varsa bu imkânların kullanılmasına ilişkin sınırlamalar,
2)
Kullanımı sınırlı olan nakit bakiyelerin tutarı ve içeriği.
32. Bu Standart,
Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (IFAC) tarafından Ocak
2007 tarihinde yayımlanan, Kamu Sektörü Muhasebe Standartları
Kurulunun Nakit Akış Tabloları adlı 2 numaralı standardından
yararlanılarak hazırlanmıştır.
33. Bu
Standart Devlet Muhasebesi Standartları Kurulunun izni ve onayı
olmadan çoğaltılamaz, çevirisi yapılamaz, dağıtılamaz ve
yayımlanamaz. Kaynak gösterilmeksizin alıntı yapılamaz.
34. Bu Standart,
Maliye Bakanlığı ve ilgili kamu idarelerince uygulanmasına
ilişkin düzenleme yapılmak üzere yayımlandığı tarihte yürürlüğe
girer.
Bu ekin amacı
standardın uygulanmasını örnekle açıklamak ve anlamlarını
açıklığa kavuşturmaktır.
Kamu İdaresi–31 Aralık
200(t) tarihi itibarıyla Konsolide Nakit Akış Tablosu (1.000)
|
