T.C.
İSTANBUL VALİLİĞİ
İl Defterdarlığı
Vasıtasız Vergiler Gelir Müdürlüğü

 Sayı   : B.07.4.DEF.0.34.11. GVK-61
Konu : Farklı Hukuk Mahkemelerinden tayin edilen bilirkişi ücretlerinin 
birden fazla işverenden elde edilen ücretlerin nasıl vergilendirileceği hk.

            İLGİ: .....09.2002 tarih ve ............................... sayılı yazınız.

             İlgide belirtilen yazınızda farklı Hukuk Mahkemeleri tarafından tayin edilen bilirkişilere ödenen ücretlerin aynı yargı çerçevesi içinde tek mahkeme veznesinden ödendiği belirtilerek söz konusu bilirkişilere yapılan ödemelerin Gelir Vergisi Kanunun 103. maddesine göre ne şekilde vergilendirileceği konusunda Defterdarlık görüşümüzü talep etmektesiniz.

             Bilindiği gibi, 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 2361 sayılı kanun un 43. maddesiyle değişen 61. maddesinde “Ücret işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara, hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.” şeklinde tanımlanmış olup aynı maddenin 5 numaralı bendinde ise “Bilirkişilere, resmi arabuluculara, eksperlere, spor hakemlerine ve her türlü yarışma jürisi üyelerine ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatlerin” de ücret sayılacağı belirtilmiştir.

             Aynı kanunun işverenin tarifi başlıklı 62. maddesinde “işverenler, hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir. (2361 sayılı kanunun 44. maddesiyle değişen fıkra) 61. maddenin 1 ila 6 numaralı bentlerinde yazılı ödemeleri yapanlar bu kanunda yazılı ödevleri yerine getirmek bakımından işveren hükmündedir.” denilmektedir.

            Öte yandan, aynı kanunun 94. maddesinde “Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.

            1-Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61. maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden, (istisnadan faydalananlar hariç) 103 ve 104. maddelere göre vergi tevkifatı yaparlar.” denilmektedir.

            Aynı Kanunun 100. maddesinde, “Genel, bütçeye dahil idare ve müesseseler yaptıkları vergi tevkifatı için beyanname vermezler.” hükmü yer almaktadır.

            Bu hükme göre, adliye birimlerince bilirkişilere, tanıklara ve resmi arabuluculara bu sıfatları dolayısıyla yapılan ödemelerden kesilen gelir vergisi ile ilgili olarak adliye birimlerinin muhtasar beyanname verme mecburiyetleri bulunmamaktadır.

            Öte yandan, ücret ödemelerinin ne şekilde vergilendirileceği 128 ve 160 seri nolu Gelir Vergisi Genel Tebliğlerinde açıklanmış olup; 160 seri nolu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde; “Bir hizmet erbabının birden fazla işverenden ücret alması halinde herbir işverenin ödediği ücretler ayrı ayrı vergilendirilmektedir. Dolayısıyla vergi tarifesi her bir işverenin ödediği ücrete, diğer işveren veya işverenlerin ödediği ücretle ilgilendirilmeksizin ayrı ayrı uygulanmaktadır” hükmü yer almaktadır.

            Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanunu’nun 86. maddesine göre, birden fazla işveren tarafından ödenen ücretlerin tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretlerden ibaret olması halinde (4444 Sayılı Kanununun 1. maddesiyle 01.01.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) yıllık beyanname ile beyan edilmesi gerekmemektedir.

            Ayrıca yazınız ekinde bulunan Muhakim Veznesinden alınan yazıda da belirtildiği gibi Hukuk mahkemelerinin ayrı ayrı veznesi bulunmadığı, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına bağlı tek bir vezne bulunduğundan bilirkişi ücretlerinin tahakkukunun ve ödemesinin bu tek vezne tarafından yapıldığı belirtilmiştir.

            Bu hükümlere ve açıklamalara göre, farklı Hukuk Mahkemeleri tarafından tayin edilen bilirkişilere ödenen ücretlerin her mahkemenin ayrı ayrı bir veznesi bulunmadığından, bilirkişilere yapılan ödemelerin tek vezneden tahakkuk ettirilip, ödenmesinden dolayı bu ödemelerin tek işverenden elde edilen ücret olarak değerlendirilip, Gelir Vergisi Kanunu’nun 103. maddesine göre vergilendirilmesi gerekir.

            Bilgi edinilmesini arz ederim.