T.C
MALİYE BAKANLIĞI Vasıtasız Vergiler Gelir Müdürlüğü
Sayı : B.07.4.DEF.0.34.11. GVK-70 Konu : Kira stopajının nasıl hesaplanacağı, gayrimenkul sahibinin stopajın öden- mesinden sorumlu olup olmadığı, beyan- name verme sınırı hk.
....................................... GELİR MÜDÜRLÜĞÜNE
İLGİ: 19.07.2001 tarih ve 5323 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazınız ve eki incelenmiş olup Müdüriyetimizi ilgilendiren hususlar aşağıda açıklanmıştır.
Bilindiği gibi 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 70. maddesinde “Aşağıda yazılı mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyedleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iradlar gayrimenkul sermaye iradıdır:
1- Arazi, bina (Döşeli olarak kiraya verilenlerde döşeme için alınan kira bedelleri dahildir) maden suları, menba suları, madenler, taş ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları, tuzlalar ve bunların mütemmim cüzileri ve teferruatı;
...” hükmü yer almıştır.
Aynı Kanun’un 71 ve 72. maddelerinde de “Gayrimenkul sermaye iradında safi irad gayrisafi hasılattan iradın sağlanması ve idamesi için yapılan giderler indirildikten sonra kalan müspet farktır”, ve “Gayrimenkul sermaye iratlarında gayrisafi hasılat 70. maddede yazılı mal ve hakların kiraya verilmesinden bir takvim yılı içinde o yıla veya geçmiş yıllara ait olarak nakten veya aynen tahsil edilen kira bedellerinin tutarıdır.
...” hükmü yer almıştır.
Diğer taraftan, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 3946 sayılı Kanunla değişik 94. maddesinin 5/a bendi uyarınca 70. maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerden 99/13646 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına istinaden % 20 tevkifat yapılması, ayrıca söz konusu tevkifat üzerinden % 10 oranında fon payı hesaplanması gerekmektedir.
Öte yandan aynı Kanun’un “Vergi Tevkifatında Uyulacak Esaslar” başlığını taşıyan 96. maddesinde “Vergi tevkifatı 94. madde kapsamına giren nakten veya hesaben yapılan ödemelere uygulanır. Bu maddede geçen hesaben ödeme deyimi, vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade eder.
Vergi tevkifatı, ücretler dışında kalan ödemelerde gayrisafi tutarlar üzerinden yapılır. Kesilmesi gereken verginin ödemeyi yapan tarafından üstlenilmesi halinde bu vergi, bilfiil ödenen miktar ile ödemeyi yapanın yüklendiği verginin toplamı üzerinden hesaplanır.” hükmü yer almıştır.
Bu nedenle, kira ödemelerinin ..................................net olarak yapılması halinde bu miktarın Gelir Vergisi Kanunu’nun 96. maddesine göre brütü bulunarak hesaplanan verginin kiracı tarafından üstlenilmesi suretiyle net ödeme yapılması mümkün olacaktır.
Buna göre, kiracının kira sözleşmesine istinaden yapacağı kira ödemelerinden % 20 oranında tevkifat ile söz konusu tevkifatın % 10’u nispetinde fon payı ayırarak kalan miktarı .............................’na ödemesi durumunda;
( Tevkifat) ( Fon) Net ödeme= Brüt miktar- Brütün % 20’si - % 20 tevkifatın % 10’u
Net ödeme= Brüt miktar- (Brüt x % 20) – (Brüt x % 20 x % 10)
(Brüt Miktar % 100 olarak alındığında)
Net ödeme = (% 100 - % 20- % 2) x Brüt
Net ödeme= % 78 x Brüt Miktar olacaktır.
Bu işlemlerden hareketle, ödemenin net olarak yapılması halinde;
100 Brüt Miktar = Net ödeme x ------ 78 olacaktır.
Ayrıca tahakkuk fişinde stopajların ayrı ayrı gösterilmesi kullanılan bilgisayar programları nedeniyle mümkün bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, aynı Kanun’un 98. maddesinde “ 94. madde gereğince vergi tevkifatı yapmaya mecbur olanlar bir ay içinde yaptıkları ödemeler veya tahakkuk ettirdikleri karlar ve iratlar ile bunlardan tevkif ettikleri vergileri ertesi ayın 20. günü akşamına kadar ödeme veya tahakkukun yapıldığı yerin bağlı olduğu vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar” denilmiş olup, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 11. maddesi ile de “Yaptıkları veya yapacakları ödemelerden vergi kesmeye mecbur olanlar, verginin tam olarak kesilip ödenmesinden ve bununla ilgili diğer ödevleri yerine getirmekten sorumludurlar.
Bu sorumluluk, bunların ödedikleri vergilerden dolayı asıl mükelleflere rücu etmek hakkını kaldırmaz” hükmü getirilmiştir.
Buna göre, kira ödemelerinden tevkifat yapılması ve ilgili vergi dairesine muhtasar beyanname ile beyan edilmesi kiracının sorumluluğunda olup, söz konusu tevkifatın vergi dairesine yatırılmamış olmasında ..............................................’nun sorumluluğu bulunmamaktadır.
Ayrıca, Aynı Kanunun 21. maddesine göre binaların mesken olarak kiraya verilmesinden bir takvim yılı içinde elde edilen hasılatın 2001 yılı için 700.000.000 lirası gelir vergisinden müstesnadır. İstisna haddi üzerinde hasılat elde edilip beyan edilmemesi veya eksik beyan edilmesi halinde bu istisna uygulanmamaktadır.
Öte yandan 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Beyanname Verilmeyen Haller” başlıklı 86. maddesinin birinci paragrafında “Aşağıda yazılı hallerde yıllık beyanname verilmez.
1- Tam mükellefiyette vergiye tabi gelir (Yabancı memleketlerde elde edilenler hariç) sadece
... d) Tevkif yoluyla vergilendirilmiş bulunan ve gayrisafi tutarları toplamı 103. maddede yazılı tarifenin birinci ve ikinci gelir dilimleri toplamının yarısını aşmayan gayrimenkul sermaye iratlarından
... ibaret ise” hükmü yer almaktadır.
Buna göre ....................................’nun 2001 yılında elde edeceği mesken kirasının istisna haddini aşan kısmı ile işyeri kira gelirleri toplamının 4.900.000.000 TL’nı aşması halinde 2002 yılının Ocak ayında beyanname verecektir. Ancak mesken kira gelirlerinin istisna haddini aşan kısmı ile işyeri kira gelirleri toplamının 4.900.000.000 TL. nı aşmaması halinde ise sadece meskenden elde edilen gelir beyan edilecektir.
Diğer taraftan vergi dairesine gidemeyecek kadar hasta ve yaşlılar için başlatılan evlere servis hizmetinin önümüzdeki beyanname verme döneminde devam edip etmeyeceği yazılı ve görsel basın (medya) aracılığıyla duyurulacaktır. Beyanname dönemi geldiğinde 0.212.5142000/ 1344-1345-1346-1347-1350-1351 nolu telefona müracaat edilmesi halinde gerekli bilgi verilecektir.
Bilgi edinilmesini rica ederim. |