|
T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Mükellef Hizmetleri Diğer Vergiler Grup Müdürlüğü Diğer Vergiler Müdürlüğü
Sayı : B.07.1.GİB.4.34.18.01/5-1.4.4.1372 Konu :
…………………….. MÜDÜRLÜĞÜNE …………... …………….u/İSTANBUL
İlgi: 17/10/2005 tarihli ve b.07.4.DEF.4.34.03.04/1412 sayılı yazınız.
Yazınızda, ……………. Komutanlığınca ………………… Komutanlığının yeniden yapılanma projesi kapsamında inşa edilecek yeni binasının mimari projesi için düzenlenen yarışmada ödül kazananlara yapılan ödemelerin gelir vergisinden istisna olup olmadığı, istisna olmaması halinde ise Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 4 ve 5 inci maddeleri gereğince Veraset ve İntikal Vergisi aranılıp aranılmayacağı hususunda bilgi verilmesi istenilmiştir.
193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Serbest meslek kazancının tarifi” başlıklı 65 inci maddesinde; Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.
Serbest meslek faaliyeti, sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır, denilmektedir.
Aynı Kanun’un 18 inci maddesinde; “Müellif, mütercim, heykeltıraş, hattat, ressam, bestekar, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır.
……………..
Serbest meslek kazançları istisnasının bu Kanunun 94 üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur.” hükmü yer almış olup yine aynı Kanunun 29/1 inci maddesinde ise; “İlim ve fenni, güzel sanatları, tarımı, hayvan yetiştirilmesi ve memleket bakımından faydalı olan diğer işleri ve faaliyetleri teşvik maksadıyla verilen ikramiyeler ve mükafatlar” ın gelir vergisinden istisna edileceği hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Hakkında Kanunun 1inci maddesinde, “eser; sahibinin hususiyetini taşıyan ve aşağıdaki hükümler uyarınca ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri sayılan her nevi fikir ve sanat mahsulüdür.” hükmü yer almış, aynı Kanununun 4 üncü maddesinde ise heykeller, kabartmalar, oymalar, mimarlık eserleri, elişleri ve küçük sanat eserlerinin güzel sanat eseri olduğu belirtilmiştir.
Bu hükümlere göre, adı geçen kurum tarafından açılan proje yarışmasının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında hazırlanıp 24.12.2002 tarih ve 24973 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01.01.2003 tarihinde yürürlüğe giren, “Mimarlık, Peyzaj Mimarlığı, Mühendislik, Kentsel Tasarım Projeleri, Şehir ve Bölge Planlama ve Güzel Sanat Eserleri Yarışma Yönetmeliği” esaslarına göre açılmış olması halinde, bu yarışmada derece alanlara yapılan ödemelerin Gelir
-2-
Vergisi Kanunu’nun 29 uncu maddesinin 1 inci bendi uyarınca gelir vergisinden istisna edilmesi gerekir.
Söz konusu proje yarışmasının anılan yönetmelik hükümlerine göre yapılamaması halinde ise, yapılan ödemelerin serbest meslek kazancı olarak tevkifata tabi tutulacağı tabiidir.
Diğer taraftan, yarışmaya katılanların teslim ettikleri eserlerin 5846 sayılı kanun hükümlerine göre eser sayılması ve telif hakkının (kullanım hakkının) satın alınması karşılığında eser sahiplerine bir ödeme yapılması halinde, bu ödemelerin Gelir Vergisi Kanunu’nun 18 inci maddesine göre vergiden istisna edilmesi gerekir. Ancak söz konusu ödemelerin aynı Kanunun 94/2-a maddesine göre % 17 oranında Gelir Vergisi tevkifatına tabi tutulması gerekmektedir.
7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, “Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetinde bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye’de bulunan malların veraset tarikiyle veya herhangi bir suretle olursa olsun ivazsız bir tarzda bir şahıstan diğer şahsa intikali Veraset ve İntikal Vergisine tabidir.” denilmektedir.
Aynı Kanunun 2 nci maddesinin (d) fıkrasında da, ivazsız intikal tabirinin, hibe yoluyla veya herhangi bir tarzda olan ivazsız iktisapları ifade ettiği açıklanmış, maddenin parantez içindeki hükmü ile de maddi ve manevi bir zarara karşılık verilen tazminatların ivazsız intikal mahiyetinde sayılmayacağı hükme bağlanmıştır.
Bu hükümlere göre, malların veraset yoluyla veya her ne suretle olursa olsun ivazsız bir şekilde bir şahıstan diğer şahısa intikali veraset ve intikal vergisine tabi olup, verginin mükellefi olabilmesi ve kendisinden beyanname istenebilmesi için veraset yolu ile veya ne suretle olursa olsun ivazsız bir şekilde mal intikal etmesi gerekmektedir.
Anılan madde hükmünde açıklandığı üzere, ivazsız intikaller veraset ve intikal vergisinin konusuna girmekte, ivazlı intikaller ise, bu vergiye tabi olmamaktadır.
“İvaz” sözlük anlamında “karşılık” deyimini ifade etmekle beraber, “eda” veya “edim” olarak da kullanılmaktadır.
İvazlarına göre, hukuki muameleler “ivazlı hukuki muameleler” ve “ivazsız hukuki muameleler” biçiminde bir ayırma tabi tutulabilirler.
Bir kimsenin edindiği istifadeye karşı, bir yükümlülük altına girmediği muameleler, “ivazsız hukuki muameleler” dir.
Bir kimsenin edindiği istifadeye karşı, bir yükümlülük altına girdiği hukuki muameleler ise “ivazlı hukuki muameleler” dir.
Bu itibarla, ……………………………… Proje Yarışmasında ödül kazananlara yapılan ödemeler ivazlı intikal olup bu tür intikaller Veraset ve İntikal Vergisinin konusuna girmemektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim. |