|
T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Mükellef Hizmetleri Diğer Vergiler Grup Müdürlüğü Diğer Vergiler Müdürlüğü
Sayı : B.07.1.GİB.4.34.18.01/2.1/643.49-2932- 1589 22.03.2007
………………………………….
İlgi : …… Vergi Dairesi Müdürlüğü’ne gönderilen ………. tarih ve ………..- muh-….. sayılı yazınız. İlgi yazınızda; 1- İşyeri ve mesken kira sözleşmelerinde damga vergisi oranı ile söz konusu sözleşmelerde kefil mevcut olması halinde damga vergisi oranının, 2- İzalei şuyuu satışlarında para ödenmesi sırasında tahsil edilecek damga vergisi oranının, 3- İzalei şuyuu satışlarında ihale damga vergisi oranının, bildirilmesi istenilmektedir. 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde; “Bu Kanuna ekli (1) sayılı Tabloda yazılı kağıtlar Damga Vergisine tabidir. Bu Kanundaki kağıtlar terimi, yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade eder.” hükmü ile 3 üncü maddesinde; “Damga Vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir. Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisini kişiler öder.” hükmü yer almaktadır. Aynı Kanunun 5 inci maddesinde; “Bir nüshadan fazla olarak düzenlenen kağıtların her nüshası ayrı ayrı aynı miktar veya nispette Damga Vergisine tabidir. Şu kadar ki, poliçe ve emre yazılı ticari senetlerin yalnız tedavüle çıkarılan nüshaları vergiye tabi tutulur.” hükmü, 6 ncı maddesinin 2 nci paragrafında; “Bir kağıtta toplanan akit ve işlemler birbirine bağlı ve bir asıldan doğma oldukları takdirde Damga Vergisi en yüksek vergi alınmasını gerektiren akit veya işlem üzerinden alınır.” hükmüne yer verilmiştir. Kanunun 8 inci maddesinde; “Bu Kanunda yazılı resmi daireden maksat, genel ve katma bütçeli daire ve idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köylerdir. Bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmeler resmi daire sayılmaz.” hükmü yer almaktadır. Kanunun 26 ncı maddesinde de; “Resmi dairelerin ilgili memurları kendilerine ibraz edilen kağıtların Damga Vergisini aramaya ve vergisi hiç ödenmemiş veya noksan ödenmiş olanları bir tutanakla tespit etmeye veya bunları tutanağı düzenlemek üzere, vergi dairesine göndermeye mecburdurlar” denilmektedir. Aynı Kanuna ekli (1) sayılı Tablo’nun I/A-2 pozisyonunda; kira mukavelenamelerinin (mukavele süresine göre kira bedeli üzerinden) binde 1,5 nispetinde damga vergisine tabi olduğu, I/A-3 pozisyonunda da; belli parayı ihtiva eden kefalet, teminat ve rehin senetlerinin binde 7,5 nispetinde damga vergisine tabi olduğu hükme bağlanmıştır.
21.12.1998 tarih ve 23560 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 35 Seri No.lu Damga Vergisi Genel Tebliği’nin 4 üncü maddesinde; “Vergiye tabi kağıdın yabancı para cinsinden düzenlenmesi halinde ise kağıt üzerinde yer alan dövizin, kağıdın düzenlendiği tarihteki T.C Merkez Bankası’nca tespit ve ilan olunan cari döviz satış kuruna göre bulunacak Türk Lirası karşılığı üzerinden damga vergisi hesaplanacaktır. Damga Vergisi “azami tutarı” aşıp aşmadığı hususunun buna göre dikkate alınacağı da tabiidir.” denilmektedir. Diğer taraftan, 31.12.2004 tarih ve 25687 (3.Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Vergi Kanunlarının Yeni Türk Lirasına Uyumu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında 5281 sayılı Kanunun 8 inci maddesi ile 488 sayılı Kanuna ekli (2) sayılı Tablo’nun “Ticari ve medeni işlerle ilgili kağıtlar” bölümüne eklenen 31 numaralı fıkrasında; dernek ve vakıflarca yerleşim yeri, gerçek kişilerce mesken olarak kullanılmak üzere kiralanan ve iktisadi işletmelere dahil olmayan taşınmazlara ilişkin kira mukavelenamelerinin damga vergisinden istisna olduğu belirtilmiştir. Bu fıkra ile iktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin dernek ve vakıflarca yerleşim yeri olarak veya gerçek kişilerce mesken olarak kiralanmasına ilişkin kira mukavelenameleri istisna kapsamına alınmıştır. Örneğin, bir tüccarın iktisadi işletmesine dahil olmayan gayrimenkulunü bir gerçek kişiye kiralaması durumunda, buna ilişkin kira sözleşmesi damga vergisinden istisna olacak, ancak iktisadi işletmesine dahil bir gayrimenkulunü bir gerçek kişiye kiralaması durumunda söz konusu kira sözleşmesi damga vergisine tabi olacaktır. Aynı bölümün 32 numaralı fıkrasında da; gelir vergisinden muaf esnaf, muaf serbest meslek erbabı ile basit usulde vergilendirilen mükellefler tarafından işyeri olarak kullanılmak üzere kiralanan ve iktisadi işletmelere dahil olmayan taşınmazlara ilişkin kira mukavelenamelerinin damga vergisinden istisna olduğu belirtilmiş olup,bu fıkra ile iktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin gelir vergisinden muaf esnaf, gelir vergisinden muaf serbest meslek erbabı ile basit usulde vergilendirilen ticari kazanç sahipleri tarafından işyeri olarak kiralanması durumunda buna ilişkin kira sözleşmeleri istisna kapsamına alınmıştır. Aynı bölüme 34 numaralı fıkra ile “Ticari, zirai veya mesleki faaliyetlerine ilişkin olmamak şartıyla gerçek kişiler arasında düzenlenen akitlerle ilgili kağıtlar. (Söz konusu kağıtlar, resmi dairelere veya noterlere ibraz edildikleri takdirde bu tarih itibarıyla vergiye tabi tutulur ve ibraz edenlerce ödenir.)” eklenmiştir. Bu fıkra ile gerçek kişilerin ticari, zirai veya mesleki faaliyetlerine ilişkin olmamak şartıyla kendi aralarında düzenledikleri kağıtlardan (1) sayılı tablonun I-Akitlerle ilgili kağıtlar başlıklı bölümünde sayılanlar damga vergisinden istisna edilmiştir. Bu fıkranın uygulamasında ticari, zirai veya mesleki faaliyet Gelir Vergisi Kanununa göre belirlenecektir. Ancak, parantez içi hüküm gereği söz konusu kağıtların resmi dairelere veya noterlere ibraz edilmesi halinde ibraz tarihi itibarıyla kağıdı ibraz edenler tarafından verginin ödenmesi gerekmektedir. Öte yandan, Damga Vergisinden istisna edilen kağıtlara ilişkin (2) sayılı Tablo’nun I-“Resmi İşlerle İlgili Kağıtlar” bölümünün (A)-1 fıkrasında, resmi daireler arasındaki işlemleri kapsayan her türlü kağıtlarla bu dairelerin soruları üzerine kişiler tarafından yazılan cevaplar ve eklerinin damga vergisinden istisna olduğu belirtilmiş olup, resmi kurumlar arasında düzenlenen kira sözleşmelerinin damga vergisine tabi tutulmaması ancak, resmi daireler ile kişiler arasında düzenlenen kağıtlara ait verginin kağıtta imzası bulunan bu kişiler tarafından ödenmesi gerekir. Ayrıca, ilgi yazınızda da belirtildiği üzere; a) Sadece kiracı ile kiralayan arasında imzalanan kira sözleşmesine ait damga vergisi; mukavele süresine göre bulunacak toplam kira tutarının binde 1,5 damga vergisi oranı ile çarpılmak suretiyle hesaplanacak tutar olacaktır. b) Sözleşmenin kiracı ile kiralayan yanı sıra adi kefil tarafından da imzalanması halinde, söz konusu kira sözleşmesine ait damga vergisi, mukavele süresine göre bulunacak toplam kira tutarının binde 9 damga vergisi oranı ile çarpılmak suretiyle hesaplanacak tutar olacaktır.
c) Sözleşmenin kiracı ile kiralayan yanı sıra müteselsil kefil veya müşterek borçlu tarafından da imzalanmış olması halinde, söz konusu kira sözleşmesine ait damga vergisi, mukavele süresine göre bulunacak toplam kira tutarının binde 7,5 damga vergisi oranı ile çarpılmak suretiyle hesaplanacak tutar olacaktır. Yukarıda belirtilen kira sözleşmeleri yabancı para cinsinden düzenlenir ise; kira sözleşmesinin düzenlendiği tarihteki T.C Merkez Bankası döviz satış kurunun TL’ye çevrilmek suretiyle hesaplanacak tutara yukarıdaki oranların uygulanması gerekmekte olup, ayrıca kira sözleşmesi bir nüshadan fazla düzenlenmiş ise sözleşmenin her nüshasının ayrı ayrı (aslı kadar) aynı miktar veya nispette damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir. Buna göre, Mahkemenize ibraz edilen söz konusu kira sözleşmelerine ait damga vergisinin ödendiği belgelendirilemediği takdirde, sözü edilen sözleşmelere ait verginin Kanunun 26 ncı maddesi gereğince ödenmek üzere ilgili vergi dairesine gönderilmesi gerekmektedir. 2- 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli (1) Sayılı Tablo’nun “IV. Makbuzlar ve diğer kağıtlar” başlıklı bölümünün 1-d fıkrasında da; icra dairelerince resmi daireler namına şahıslara ödenen paralar için düzenlenen makbuzların binde 6 nispetinde damga vergisine tabi olduğu belirtilmiştir. Bu itibarla; icra dairelerince resmi daireler adına şirket veya kurumlara (herhangi bir muafiyet veya istisna tanınmış kişiler olmaması halinde) ödenen paralar için düzenlenen makbuzların, makbuzlarda yer alan ödeme tutarı üzerinden (1) sayılı Tablo’nun IV/1-d fıkrası gereğince binde 6 nispetinde damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir. 3- Yine 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli (1) Sayılı Tablo’nun “II. Kararlar ve mazbatalar” başlıklı bölümünün 2 nci fıkrasında, artırma ve eksiltme kanunlarına tabi olan veya olmayan daire ve kurumların yetkili organlarınca verilen her türlü ihale kararlarının binde 4,5 nispetinde damga vergisine tabi tutulacağı hükme bağlanmıştır. Buna göre, ihale kanunlarına tabi olsun veya olmasın bütün daire ve kurumların yetkili mercilerince bir malın artırma ve eksiltme, pazarlık ve sair şekilde alınması, satılması veya bir hizmetin görülmesi, gördürülmesi maksadıyla verilen kararların, “ihale kararı” olarak damga vergisine tabi tutulması, sözü edilen karara ait verginin de Katma Değer Vergisi hariç ihtiva ettiği tutar üzerinden, ihale üzerinde kalan kişilerce ödenmesi gerekmektedir. Bilgi edinilmesini rica ederim.
Başkan a. Grup Müdür V.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Menderes Bulvarı, Maliye Sarayı C Blok Kat:2 34270 Aksaray/İSTANBUL Tel:0212 635 98 33 Fax:0212 635 98 34 www.ist-def.gov.tr |