T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI

Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü

 

Sayı	:	B.07.1.GİB.4.34.16.01/GVK-63/3-
Konu	:	Ücretlinin eşine ait bireysel emeklilik katkı payı ödemelerinin, ücretin safi tutarının tespitinde indirim konusu yapılıp yapılamayacağı.

 

 

 

 

……

 

İlgi

:

…/01/2008 tarihli ve …….sayılı yazınız.

 

                  …….’ün .…. Müdürlüğünüze göndermiş olduğu ve bir örneği ilgide kayıtlı yazınız ekinde Müdürlüğümüze iletilen e-postasında, çalıştığı şirketle net maaş üzerinden anlaştığı ve eşinin üç (3) yıldır bireysel emeklilik katkı payı ödediği belirtilerek, eşi için bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı paylarının ücretinin safi tutarının tespitinde indirim konusu yapılıp yapılamayacağı sorulmakta olup, konuya ilişkin açıklamalarımıza aşağıda yer verilmiştir.

 

                  193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 61’inci maddesinde “ücret”; “İşverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir” şeklinde tanımlanmış, müteakiben de; ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olmasının veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunmasının onun mahiyetini değiştirmeyeceği hüküm altına alınmıştır.

 

                  Anılan Kanunun 63’üncü maddesinin birinci fıkrasının, 4697 sayılı Kanunun 4’üncü maddesiyle değiştirilen ve 07/10/2001 tarihinde yürürlüğe giren 3’üncü bendi kapsamında; sigortanın veya emeklilik sözleşmesinin Türkiye’de kâin ve merkezi Türkiye’de bulunan bir sigorta veya emeklilik şirketi nezdinde akdedilmiş olması şartıyla; ücretlinin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat, ölüm, kaza, hastalık, sakatlık, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primler ile bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları, ücretin safi tutarının tespitinde indirim konusu yapılabilecektir.

 

 

                  Yine aynı bent hükmüne göre; indirim konusu yapılacak prim, aidat ve katkıların toplamı, ödendiği ayda elde edilen ücretin % 10’unu (bireysel emeklilik sistemi dışındaki şahıs sigorta poliçeleri için ödenen primlerde, ödendiği ayda elde edilen ücretin % 5’ini) ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşamaz. Bakanlar Kurulu bu oranı % 20 oranına kadar (bireysel emeklilik sistemi dışındaki şahıs sigorta poliçeleri için % 10 oranına kadar) artırmaya ve belirtilen haddi asgari ücretin yıllık tutarının iki katını geçmemek üzere yeniden belirlemeye yetkilidir.

 

 

                  Diğer taraftan, 13/08/2003 tarihli GVK-3/2003-3/Bireysel Emeklilik Sistemi-1 sayılı ve 3 seri numaralı Gelir Vergisi Sirkülerinin “3.1- Ödenen Katkı Payları ve Sigorta Primlerinin Ücret Matrahının Tespitinde İndirimi” başlıklı ayrımındaki belirlemeler; “Vergiye tabi ücret matrahının tespitinde bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payının elde edilen ücretin % 10'una kadar olan kısmı indirim konusu yapılabilecektir. Bireysel emeklilik dışında kalan şahıs sigortaları için ödenen primlerin ise elde edilen ücretin % 5'ine kadar olan kısmı ücret matrahının tespitinde indirilebilecektir.

 

                  Bireysel emeklilik sistemi ile diğer şahıs sigortaları için ödenen primlerin birlikte olması halinde matrahtan indirim konusu yapılabilecek tutar ücretin % 10'u ile sınırlı olacaktır. Bu durumda şahıs sigorta primleri için % 5'lik sınır ayrıca aranacaktır.” şeklindedir.

                  Öte yandan, Resmi Gazete’nin 09/08/2005 tarihli 25901 sayılı nüshasında yayımlanan 256 seri numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliği’nde, bireysel emeklilik sistemi için ödenen katkı paylarının gelir vergisi matrahının hesaplanmasında indirimi ve bu indirime ilişkin olarak katkı payı ödemelerinin belgelendirilmesi, katkı paylarının indirim konusu yapılacağı dönem ve ilgili olduğu dönemde indirilemeyen katkı paylarının durumuna ilişkin ayrıntılı açıklamalarda bulunulmuştur.

                  Anılan Tebliğin içeriğindeki açıklamalar dikkate alındığında;  

                  »    Bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı paylarının, gelir vergisi matrahının tespitinde indiriminin doğru bir şekilde uygulanabilmesi için, ödeme tutarı ile tarihinin; bireysel emeklilik şirketlerince düzenlenen makbuzlarla ya da ödeyenin adı ve soyadı, ödemenin ait olduğu dönem, ödenen katkı payı tutarı, ödeme yapılan bireysel emeklilik şirketinin unvanı ve ödemenin türüne (bireysel emeklilik katkı payı) ilişkin bilgilerin yer alması koşuluyla banka dekontları, otomatik para çekme makinası makbuzları, kredi kartı ekstreleri ve posta çekleri ile tevsik edilebilmesi mümkündür. Ayrıca, bireysel emeklilik sözleşmesinin bir örneğinin (fotokopisinin) işverene verilmesi halinde bireysel emeklilik şirketlerince faks veya e-posta yoluyla katılımcılara gönderilen makbuz örnekleri ile internet ortamında yapılan ödemelere ilişkin olarak bilgisayardan alınan çıktılar esas alınarak da indirim uygulanabilecektir. Bu durumda ilk cümlede belirtilen belgelerden birinin ya da yapılan ödemelerin tutarı, dönemi ve tarihini gösteren bireysel emeklilik şirketlerince düzenlenmiş bir yazı veya ekstrenin, indirimin uygulandığı ücretin ilgili olduğu yılı izleyen yılın ikinci ayı sonuna kadar işverene iletilmesi gerekmektedir. Herhangi bir sebeple işten ayrılma olması durumunda söz konusu belgeler işten ayrılmadan önce işverene iletilecektir. Ancak, işverence uygun görülmesi halinde, işten ayrılma tarihinden itibaren bir ay içinde de iletilebilecektir.

                  »    Bireysel emeklilik katkı payının ücretlinin vergi matrahının tespitinde indirim konusu yapılabilmesi için, gelirin elde edildiği dönem ile ilişkili olması ve bu dönem sonuna kadar ödenmiş olması gerekmektedir.

                  »    Bireysel emeklilik katkı payının ilgili olduğu ayda indirilemeyen kısmı, izleyen aylara ait ücretin matrahından indirilemeyecektir.

 

                  Yukarıda yer verilen Kanun hükümleri, Sirküde yer alan belirlemeler ile Tebliğ içeriğindeki açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde;

 

 

                  1)   …’ün eşi için ödemiş olduğu bireysel emeklilik katkı paylarının, Gelir Vergisi Kanunu’nun 63’üncü maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendi gereğince adı geçenin ücretinin safi tutarının tespitinde indirim konusu yapılabilmesi için; bireysel emeklilik katkı payı ödemelerinin ücretin ilgili olduğu ay ile ilişkili olması ve bu aylık dönemin sonuna kadar ödenmesi, aylık dönemler itibarıyla katkı payı ödeme belgesinin de katkı payının ait olduğu ay içinde işverenine ibraz edilmesi gerekmektedir.

 

                  2)  Gelir Vergisi Kanunu’nun 63’üncü maddesinde yapılmış olan düzenlemeye göre ödenmemiş bireysel katkı payları, bireysel emeklilik sözleşmesi bulunsa dahi indirim konusu yapılamayacağı gibi, geçmiş dönemlere ilişkin olarak yapılan katkı payı ödemelerinin düzeltme yoluyla ödemenin ilgili olduğu dönemin matrahının tespitinde indirim konusu yapılması da mümkün değildir. Ancak ödemenin geçmiş dönem, cari dönem veya izleyen dönemleri de içeren bir ödeme olması halinde, geçmiş döneme ilişkin katkı payı tutarı da ödemenin ilgili olduğu kalan aylarda indirim konusu yapılabilecektir.

                  3)   Bireysel emeklilik katkı payı ile ilgili olarak yapılacak indirim tutarının hesabında, ücretlinin brüt ücretinin esas alınması gerekmektedir. İndirim konusu yapılacak katkı paylarının toplamı, bunların ödendiği ayda elde edilen brüt ücretin % 10’unu ve yıllık olarak da asgari ücretin yıllık brüt tutarını aşamayacaktır.

                  4)   Bireysel emeklilik sistemine katkı payı ödemesinde bulunulan eşin de ücret gelirinin veya yıllık beyanname ile beyanı gereken başkaca bir gelirinin bulunması halinde, eş adına ödenen katkı paylarının eşin kendi gelirlerinden indirilmesi gerektiğinden, eşi için bireysel emeklilik katkı payı ödemesinde bulunan …’ün ücretinin safi tutarının tespitinde söz konusu katkı paylarının indirim olarak dikkate alınması mümkün olmayacaktır.

                  Bilgi edinilmesini rica ederim.

 

                                  

                                                                                                                        Grup Müdür V.