T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI

Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü

Sayı  : B.07.1.GİB.4.34.16.01/GVK-40

Konu:  Personele ait araçların firmada kullanılması halinde buna ait giderlerin 

 personele ödenmesi durumunda bunun gider olarak  kaydedilmesi veya

bu aracın kiralanması halinde vergisel durum hk.     

…..

Mecidiyeköy-Şişli/İSTANBUL

İlgi :      … tarihli dilekçeniz.

            İlgide kayıtlı dilekçenizde; şirketinizde çalışan personelin işin gerektirdiği görev yerlerine giderken kendi özel araçlarını kullanmaları durumunda yol giderlerini  ilgili personele ödemeniz durumunda firmanızın kayıtlarına gider olarak kaydedilip kaydedilemeyeceğini, bu yöntemin dışında ilgili personelin bu aracı ile ilgili sırf masrafları karşılığı bir kira sözleşmesi yapmanızın mümkün olup olmadığını ve bununla ilgili yasal yükümlülüklerinizi sormaktasınız.

            Bilindiği gibi 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 13.maddesinde “Kurumlar Vergisi, birinci maddede yazılı mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanır.

            Safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanunu’nun ticari kazanç hakkındaki hükümleri uygulanır…”14.maddesinde ticari kazanç gibi hesaplanan kurum kazancının tespitinde mükelleflerin bu maddenin alt bentlerinde sıralanan giderleri hasılatlarından indirebilecekleri hüküm altına alınmıştır.

            193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “İndirilecek Giderler” başlıklı 40.maddesinde; “Safi kazancın tespit edilmesi için aşağıdaki giderlerin indirilmesi kabul edilir.

            1- Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler,

            …

            4- İşle ilgili ve yapılan işin ehemmiyeti ve genişliği ile mütenasip seyahat ve ikamet giderleri (seyahat maksadının gerektirdiği süreye maksur olmak şartıyla);

             5-Kiralama yoluyla edinilen veya işletmeye dahil olan ve işte kullanılan taşıtların giderleri

            Aynı Kanunun Müteferrik İstisnalar bölümünde yer alan “Gider Karşılıklarında” başlıklı 24.maddesinde ise; “Gider karşılığı olarak yapılan aşağıda yazılı ödemeler, gelir vergisinden istisna edilmiştir.

            …

            2- Harcırah Kanunu kapsamı dışında kalan müesseseler tarafından idare meclisi başkanı ve üyeleri ile denetçilerine tasfiye memurlarına ve hizmet erbabına (Harcırah Kanununa tabi olsun olmasın her türlü sözleşmeli personel dahil) verilen gerçek yol giderlerinin tamamı ile yemek ve yatmak giderlerine karşılık verilen gündelikler (Bu gündelikler aynı aylık seviyesindeki Devlet Memurlarına verilen gündeliklerden fazla ise veya Devletçe verilen gündeliklerin en yüksek haddini aşarsa, aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur.);

            …”hükmü yer almaktadır.

            Ayrıca konuya açıklık getiren 6/2/1983 tarih ve 17951 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 138 Seri No’lu Genel Tebliğinin 3.maddesinde;

            2772 sayılı Kanunun 3.maddesi ile değişik Gelir Vergisi Kanunu’nun 24.maddesinin 2 numaralı bendine göre, Harcırah Kanunu kapsamı dışında kalan müesseseler tarafından hizmet erbabına ödenen fiili yemek ve yatmak giderleri 1/1/1983 tarihinden itibaren Devlet Memurlarına ödenen gündeliklerle mukayesede dikkate alınmayacaktır. Ancak yemek ve yatmak giderlerinin tevsik edilmemesi halinde bu giderler karşılık olarak verilen gündeliklerin aynı aylık seviyesindeki Devlet memurlarına verilen miktarı veya Devletçe  verilen gündeliklerin en yüksek haddini aşan kısmının ücret olarak vergiye tabi tutulması gerekir.

            Diğer taraftan, anılan personele fiili yemek ve yatmak giderleri dışında, gündelik de ödendiği takdirde bu gündeliklerin tamamının ücret olarak vergiye tabi tutulması gerekecektir.” denilmektedir.

            Öte yandan, yine 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Vergi Tevkifatı” başlıklı 94.maddesinde; kimlerin hangi ödemelerden tevkifat yapacağı hüküm altına alınmış olup, maddenin 5/a bendinde; “70.maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığında yapılan ödemelerden % 20” oranında Gelir Vergisi tevkifatı yapılacağı hükmü yer almaktadır.

            Bu hüküm ve açıklamalara göre;

            a) Bir masrafın genel gider adı altında masraf yazılabilmesi için, masrafla iş arasında açık, güçlü bir illiyet bağının mevcut olması masrafın işin önemi ölçüsünde yapılmış bulunması gerekeceğinden personelinize ait araçların şirket faaliyetinde kullanılması halinde bu araçlara ilişkin giderler karşılığında yapılan ödemelerin safi kazancınızın tespitinde gider olarak gösterilebilmesi için söz konusu araçların işletme tarafından kiralama yoluyla edinilmesi veya işletmenin aktifinde kayıtlı olması ve işte kullanılması gerekmektedir.

            Dolayısıyla işletmeye dahil olmayan, personele ait araç için yapılan (akaryakıt gideri, aracın yıpranmasına karşılık yapılan ödemeler vb.) giderlerin safi kazancınızın tespitinde gider olarak kaydedilmesi mümkün değildir.

            Ancak, personelinize ait araçların, yapılacak bir sözleşme ile şirketinizce kiralanması halinde ise söz konusu araç giderleri karşılığı yapılan ödemeler ile araca yapılan kira ödemelerinin, işte kullanılması şartıyla ticari kazancınızın tespitinde gider olarak dikkate alınması mümkün bulunmaktadır. Diğer taraftan söz konusu araç için yapılacak kira ödemeleri üzerinden de Gelir Vergisi Kanunu’nun 94.maddesinin 5/a alt bendi uyarınca gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir. Ayrıca aracın sahibi olan personelinizin kiralama nedeniyle tevkif suretiyle vergilendirilerek elde edeceği gelir, tevkif suretiyle vergilendirilmiş GMSİ olarak; Gelir Vergisi Kanunu’nun 86.maddesi hükmü de dikkate alınarak genel hükümlere göre vergilendirilecektir.

            b) İşin gereği personelinizin görev yerlerinin il dışında olması halinde ise; Gelir Vergisi Kanunu’nun 24/2. maddesi ve konuya ilişkin 138 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yapılan açıklamalar uyarınca; şirketiniz harcırah kanunu kapsamı dışında kalan bir kuruluş olduğundan harcırah gündeliği karşılığı olarak, şehirlerarası göreve giden personelinize verilen fiili yemek ve yatmak giderlerinin belgelendirmek şartıyla şirketinizce karşılanması halinde fiili yemek ve yatmak giderleri karşılığı şirketinizce yapılan ödemeler, Devlet memuruna ödenen harcırah gündeliği ile mukayese edilmeksizin tamamı vergiden müstesna tutulacaktır. Fiili yemek ve yatmak giderlerinin kısmen ayın olarak, kısmen de nakten karşılanması halinde ayın olarak sağlanan menfaatin belgelendirilmesi kaydıyla tamamı vergiden müstesna tutulacak, nakten yapılan ödemelerin ise tamamı ücret olarak vergilendirilecektir.

            Ayrıca yemek ve yatmak giderlerine karşılık harcırah gündeliğinin tamamının nakten ödenmesi halinde yapılan ödemenin aynı aylık seviyesindeki Devlet memuruna verilen gündelik tutarını (veya Devletçe verilen en yüksek gündelik tutarını) aşmaması kaydıyla vergiden müstesna tutulması, aşan kısmın ise ücret olarak vergilendirilmesi gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini rica ederim

   Başkan a.

   Grup Müdür V.