Sayı : B.07.1.GİB.4.34.16.01/GVK-86-14320-

Konu : Gayri menkul sermaye iradının, tercüme faaliyetinden elde edilen gelirin ve

ücret gelirinin birlikte elde edilmesi durumunda beyanname verilip verilmeyeceği hk.

………………….

/İSTANBUL

İlgi:……/08/2007 tarihli dilekçeniz.

İlgide kayıtlı dilekçenizde, kira geliriniz sebebiyle gayri menkul sermaye iradı mükellefi olduğunuzu, yanı sıra yabancı dilden Türkçeye kitap çevirisi yaptığınızı, ancak yayınevinin stopaj ve KDV keserek size net ödemede bulunduğunu, ayrıca Eylül ayı itibariyle bir okulda bordrolu olarak çalışıp ücret geliri elde edeceğinizi belirterek bu üç gelirinizden dolayı beyanname verip vermeyeceğiniz hususunu sormaktasınız.

Bilindiği gibi, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 70. maddesinde; Gayrimenkullerin kiraya verilmesinden elde edilen gelirlerin gayrimenkul sermaye iradı olacağı hükmü yer almıştır.

Öte yandan söz konusu Kanunun 21.maddesinde, “Binaların mesken olarak kiraya verilmesinden bir takvim yılı içinde elde edilen hasılatın 1.500.000.000 (4842 sayılı Kanunun 16'ncı maddesiyle Kanuni had olarak belirlenmiştir. 01/01/2003 tarihinden geçerli olmak üzere) lirası gelir vergisinden müstesnadır. (259 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 2007 yılı için 2.300 YTL. ) İstisna haddi üzerinde hasılat elde edilip beyan edilmemesi veya eksik beyan edilmesi halinde, bu istisnadan yararlanılamaz.

Ticari, zirai veya mesleki kazancını yıllık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olanlar ile gelirleri bunlar tarafından bildirilecek olanlar bu istisnadan faydalanamazlar.” hükmüne yer verilmiştir.

Yine aynı Kanunun “Ücretin Tarifi” başlıklı 61.maddesinde, “Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlarla sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin, ödenek, tazminat, kasa tazminatı, (mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez” hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan, aynı Kanunun 65.maddesinde, “Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.

Serbest meslek faaliyeti, sermayeden ziyade şahsi mesaiye ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır….”hükmüne yer verilmiş ve aynı Kanunun 66.maddesinde “Serbest meslek faaliyetini mutad meslek halinde ifa edenler, serbest meslek erbabıdır. Serbest meslek faaliyetinin yanında meslekten başka bir iş veya görev ile devamlı olarak uğraşılması bu vasfı değiştirmez.” hükmü yer almıştır.

Yine aynı Kanunun 18. maddesinde; “Müellif, mütercim, heykeltıraş, hattat, ressam, bestekar, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisi’nden müstesnadır.

Eserlerin neşir, temsil, icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında alınan bedel ve ücretler istisnaya dahildir.

Yukarıda yazılı kazançların arızi olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulanmasına engel teşkil etmez.

Serbest meslek kazançları istisnasının, bu Kanunun 94. maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur.” hükmü yer almaktadır.

Bu hükme göre, Gelir Vergisi Kanununun 18.maddesinde yer alan istisnadan yararlanacak olan eser türleri madde metninde sayılmış olup her çalışmanın bu istisnadan faydalanması olanaklı bulunmamaktadır.

Sözü edilen istisnanın uygulanabilmesi için,

-Elde edilen gelirin serbest meslek kazancı olması,

-sözlü veya yazılı bir hizmet sözleşmesi ile işverene bağlı olarak yapılması (ücret niteliğinde bulunmaması)

-söz konusu serbest meslek kazancının münhasıran, müellif, mütercim, heykeltıraş, hattat, ressam, bestekar ve mucitler veya bunların kanuni mirasçıları tarafından elde edilmiş olması,

-Serbest meslek kazançlarının bu kişilerin şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve inceleme, karikatür, fotoğraf, film, video, band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserleri ile hattatların hat sanatı çerçevesinde değerlendirilen yazılarının gazete, dergi, radyo, televizyon ve video yayınlanması,

-Kitap, resim, heykel ve nota halindeki eserler ile ihtira beratlarının satılması veya bunların üzerindeki mevcut hakların devir ve temlik edilmesi veya kiralanması karşılığında elde edilmiş olması gerekmektedir.

Öte yandan 5846 sayılı Fikir ve Sanat Esreleri Kanununun 6.maddesine göre; diğer bir eserden istifade suretiyle vücuda getirilip de bu esere nispetle müstakil olmayan ve aşağıda başlıcaları yazılı fikir ve sanat mahsulleri işlenme kabul edilmiş ve işleyenin hususiyetini taşıyan işlemlerin bu kanuna göre eser sayılacağı hükme bağlanmıştır. Bu şekilde eser sayılan yazılı fikir ve sanat eserlerinin “başlıcaları” şöyle sıralanmıştır.

“1. Tercümeler;

2. Roman, hikaye, şiir ve tiyatro piyesi gibi eserlerden birinin bu sayılan nevilerden bir başkasına çevrilmesi;

3. Musiki, güzel sanatlar, ilim ve edebiyat eserlerinin filim haline sokulması veya filime alınmaya ve radyo ve televizyon ile yayıma müsait bir şekle sokulması;

4. Musiki aranjman ve tertipleri;

5. Güzel sanat eserlerinin bir şekilden diğer şekillere sokulması;

6. Bir eser sahibinin bütün veya aynı cinsten olan eserlerinin külliyat haline konulması;

7. Belli bir maksada göre ve hususi bir plan dahilinde seçme ve toplama eserler tertibi;

…” şeklinde tanımlanmıştır.

Öte yandan söz konusu Kanunun 94. maddesinde; “Kamu idare ve müesseseleri, iktisadî kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.” hükmüne yer verilmiştir.

Maddenin 2/a bendinde yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden, 18. madde kapsamına giren serbest meslek işlerinden; %17,

b) Diğerlerinden %20,

5/a bendinde de 70.maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerden;%20 tevkifat yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Bu durumda, kendi nam ve hesabınıza yabancı dilden Türkçeye kitap çevirisi çalışmalarınızın, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerine göre eser niteliği taşıması halinde, söz konusu çalışmalarınız Gelir Vergisi Kanununun 65.maddesi hükmü uyarınca serbest meslek kazancı olarak değerlendirilmesi ve söz konusu gelir nedeniyle Gelir Vergisi Kanunu’nun 18. maddesinde yer alan istisnadan faydalanmanız mümkündür.

Ancak sözü edilen faaliyeti, sözlü veya yazılı bir hizmet akdi çerçevesinde bir işverene bağlı olarak yapmanız halinde (elde edeceğiniz gelirin ücret niteliği taşıması sebebiyle), söz konusu istisnadan yararlanmanız mümkün bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanununun 86.maddesinde, “Aşağıda belirtilen gelirler için yıllık beyanname verilmez, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirler beyannameye dahil edilmez.” denilmiş olup;

“1.Tam mükellefiyette;

a) Gerçek usulde vergilendirilmeyen zirai kazançlar, bu Kanunun 75. maddesinin (15) numaralı bendinde yazılı menkul sermaye iratları, kazanç ve iratların istisna hadleri içinde kalan kısmı,

...

c) Vergiye tâbi gelir toplamının [(a) ve (b) bentlerinde belirtilenler hariç] 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmaması koşuluyla, Türkiye'de tevkifata tâbi tutulmuş olan; birden fazla işverenden elde edilen ücretler, menkul sermaye iratları ve gayrimenkul sermaye iratları” hükmü amirdir.

Bu hüküm ve açıklamalara göre, tek işverenden elde ettiğiniz tevkif suretiyle vergilendirilen ücret gelirleri ile yabancı dilden Türkçeye yaptığınız kitap çevirisi için (5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında değerlendirilmesi halinde) buradan elde edeceğiniz Gelir Vergisi Kanununun 18. maddesi kapsamındaki tevkifat yoluyla vergilendirilen serbest meslek kazancı istisnasına ilişkin kazancınızın yıllık gelir vergisi beyannamesiyle beyan edilmesi gerekmeyeceği gibi diğer gelirlerden dolayı vereceğiniz beyannameye ithal etmeniz de gerekmeyecektir.

Ancak, yabancı dilden Türkçeye yaptığınız çevirinin 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında değerlendirilmemesi halinde ise söz konusu çeviriden dolayı elde edeceğiniz gelirin Gelir Vergisi Kanunun 65. ve müteakip maddeleri uyarınca serbest meslek kazancı olarak beyan edilmesi ayrıca kira gelirinizin de aynı Kanunun 86/1-(c) alt bendi gereğince yıllık Gelir Vergisi Beyannamesine dahil edilmesi gerekeceği tabiidir.

Öte yandan, yabancı dilden Türkçeye kitap çevirisinin 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eseri kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceğinin ise Kültür Bakanlığı’ndan sorulması gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

Başkan a.

Grup Müdür V.