T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI

Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü

Sayı    : B.07.1 .GİB.4.34.l6.01/KVK-8/12

Konu  : Kooperatifin arsa satışının Kurumlar

             vergisi Kanunu’nun 8/12. bendine göre

             istisnadan yararlanıp yararlanamayacağı hk.

…………………… MÜDÜRLÜĞÜNE

(……………….Müdürlüğü)

            …………….Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün …………… vergi kimlik numarasında kayıtlı S.S. ………….Yapı Kooperatifi …/09/2005 tarihli dilekçesinde, …/12/1991 tarihinde almış olduğu arsayı, …./06/2005 tarihinde sattığını belirtip, söz konusu satış nedeniyle nasıl vergilendirileceğini sormakta olup, Müdüriyetimizi ilgilendiren hususlarda görüşümüz aşağıda açıklanmıştır.

Bilindiği üzere, 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 1. maddesinde kooperatifler kurumlar vergisi mükellefleri arasında sayılmıştır. Aynı Kanun’un 7. maddesinin 4369 sayılı Kanunla değişik 16 numaralı bendine göre, kooperatiflerin ana sözleşmesinde;

a) Sermaye üzerinden kazanç dağıtılmaması,

b) İdare meclisi başkan ve üyelerine kazanç üzerinden hisse verilmemesi,

c) İhtiyat akçelerinin ortaklara dağıtılmaması,

d) Münhasıran ortaklarla iş görülmesi,

Şartlarının yazılı bulunması ve fiiliyatta da bu kayıt ve şartlar dahilinde faaliyette bulunulması halinde kooperatiflerin kurumlar vergisinden muaf tutulacakları hükme bağlanmıştır.

Diğer taraftan, aynı bendin parantez içi hükmünde, yukarıdaki şartlar mevcut olmakla beraber fiilen bu kayıt ve şartlara uymayan kooperatifler ile faaliyete geçen üst kuruluşlara girmeyen kooperatiflerin muafiyetten faydalanamayacağı hüküm altına alınmış bulunmaktadır.

Bu hükümlere göre, kooperatiflerin kurumlar vergisi muafiyetinden faydalanabilmeleri için;

1- Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 7. maddesinin 16 numaralı bendindeki muafiyet şartlarının kooperatif ana sözleşmesinde yazılı bulunması,

2- Ana sözleşmede muafiyet şartları yazılı olmakla beraber fiiliyatta da bu kayıt ve şartlar dahilinde faaliyet göstermeleri,

3- Faaliyete geçen üst kuruluşlara girmiş olmaları,

gerekmektedir.

Kurumlar Vergisi Kanununda kooperatif muafiyetine ilişkin olarak öngörülen şartların yerine getirilip getirilmediği hususu yıllık dönemler itibariyle ve yılın tamamında aranmaktadır. Dolayısıyla, kurumlar vergisinden muaf olan bir kooperatifin muafiyet şartlarını ihlal etmesi halinde, muafiyetin ihlal edildiği yıla ilişkin olarak kurumlar vergisine tabi tutulması, muafiyet şartlarının tekrar kazanılması halinde ise izleyen yılın başından itibaren muafiyetten yararlandırılması gerekmektedir.

Kooperatifin kurumlar vergisinden muaf olmanın diğer şartlarını taşımakla birlikte dilekçeniz  ekindeki belgelerden 13/10/2005 tarihinde üst kuruluşa üye olduğu ve kooperatife ait arsanın 22/06/2005 tarihinde satıldığı anlaşılmış olup kooperatiflerin muafiyete ilişkin öngörülen şartların yerine getirip getirilmediği hususu yılın tamamında aranacağından yukarıdaki hükümlere göre, kooperatife ait gayrimenkulün (arsanın) 3. şahıslara satılması işlemi  muafiyet şartlarından “münhasıran ortaklarla iş görülmesi” hükmünün ihlali anlamına geleceğinden, bu işlem nedeniyle, kooperatifin 01/01/2005 tarihinden itibaren mükellef olması ve satışın yapıldığı yıla ilişkin olarak kurumlar vergisi beyannamesi vermesi gerekmektedir.

Öte yandan aynı kanunun 20. maddesinin 2. fıkrasında

“...Ancak kooperatiflerin gelirlerinin Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesine göre tevkifata tabi tutulan gayrimenkul kira gelirlerinden ibaret bulunması halinde bu kira gelirleri için beyanname verilmez.” denilmektedir.

Buna göre, kooperatifin elindeki işyerini ortak dışı kişilere satması veya dış cephe kaplamaları ve tamamlanması için müteahhit firmaya kat vermesi halinde Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 7/16 bendi hükmü gereğince, muaflık şartlarından “münhasıran ortaklarla iş görülmesi” şartını ihlal anlamına geleceğinden, muafiyet şartlarını ihlal ettiği takvim yılından itibaren kurumlar vergisi mükellefiyetinin doğacağı açıktır.

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 20.maddesinin 2.fıkrasında sadece tevkif suretiyle vergilendirilen Gayrimenkul Sermaye İradları için beyanname verilmeyeceği hükme bağlanmış olup, tevkif suretiyle vergilendirilen menkul sermaye iratları bu kapsamda değildir.

Kurumlar Vergisi muafiyet şartlarını ortak dışı kişilere satış ve ortak dışı kişilerle iş yapmanız nedeniyle kaybedeceğiniz için, kurumlar vergisi mükellefi olacağınızdan elde edeceğiniz mevduat faizlerinden tevkifat yapılacak olup, bu faizlerin kurumlar vergisi beyannamesi ile beyan edilerek vergilendirilmesi gerektiği gibi söz konusu kira gelirlerini de beyannameye dahil ederek beyan etmeniz gerekmektedir. Ayrıca tevkif suretiyle ödenen vergileri beyanname üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edebileceğiniz de tabiidir.

Diğer taraftan, muafiyet şartlarının ihlal edilmediği sürece, vergiye tabi gelirinizin tevkifatta tabi tutulmuş gayrimenkul sermaye iradından ibaret olması halinde ise, elde edeceğiniz mevduat faizleri tevkifata tabi tutulacak olup, tevkifata tabi tutulmuş gayrimenkul sermaye iradı ve mevduat faizi için beyanname vermenize gerek bulunmamaktadır.

            Öte yandan, 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 8.maddesinin 12.bendinde (Bu bent 01/01/2005 tarihinden geçerli olmak üzere 31/12/2004 (3.Mük.) tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 5281 sayılı Kanun’un 31.maddesiyle eklenmiştir

            “Kurumların, en az iki tam yıl süreyle aktiflerinde yer alan iştirak hisseleri ile gayrimenkullerinin satışından doğan ve sermayeye eklenmesine karar verilen kazançları.

            Sermayeye ilave edilme işleminin satışın yapıldığı yılı izleyen ikinci takvim yılının sonuna kadar gerçekleştirilmesi şarttır. Vadeli satış halinde, ilk yapılan tahsilatın iştirak hissesi veya gayrimenkulün maliyet bedeline ilişkin olduğu kabul edilir. Bu süre içinde sermayeye eklenmeyen kazanç kısmı için uygulanan istisna dolayısıyla zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler ziya uğramış sayılır. Bankalara borçlu durumda olanlar ile bunların kefillerinin bu borçlara karşılık bankalara devrettikleri gayrimenkul ve iştirak hisseleri ile bankaların alacaklarına karşılık iktisap ettikleri gayrimenkul ile iştirak hisselerinin satışında iki tam yıl süreyle elde tutulma şartı aranmaz. Bedelsiz olarak ya da rüçhan hakkı kullanılmak suretiyle itibari değeriyle iktisap edilen hisse senetlerinin iktisap tarihi olarak, sahip olunan eski hisse senetlerinin iktisap tarihi esas alınır. Menkul kıymet veya gayrimenkul ticareti ile uğraşan kurumların bu amaçla ellerinde bulundurdukları değerlerin satışından elde ettikleri kazançlar istisna kapsamı dışındadır.

            Tam mükellef sermaye şirketleri dışındaki kurumlar ile dar mükellef kurumlarda, satıştan doğan kazancın sermayeye ilave edilmesi şartı aranmaz, bu kazançlar özel bir fon hesabında tutulur. Sermayeye eklenen veya fon hesabında tutulan kazançların beş yıl içinde; herhangi bir suretle işletmeden çekilmesi, dar mükellef kurumlar tarafından yurt dışına transfer edilmesi veya bu süre içinde işletmelerin tasfiyesi (devir, birleşme ve bölünme halleri hariç) halinde, bu kazançlar o yılın kazancı sayılarak vergiye tabi tutulur.” hükmü bulunmaktadır.

            Bu hükme göre, satış işleminden doğan kazancın ortaklara dağıtılmaksızın, özel bir fon hesabında gösterilmek suretiyle kooperatif amaçlarının gerçekleştirilmesi için kullanılması halinde Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 8. maddesinin 12. bendinde yer alan istisnadan yararlanılması mümkündür.

Gayrimenkulün satışından elde edilen kazancın beş yıl içinde söz konusu özel fon hesabından çıkartılıp kooperatif amaçlarının dışında kullanılması veya ortaklara dağıtılması durumunda bu kazancın dağıtımın yapıldığı yıl kurum matrahına dahil edilmesi gerekmektedir. Ayrıca söz konusu tutarların ortaklara dağıtılması  halinde, dağıtım esnasında Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesinin G-b-i bendi uyarınca % 10 oranında tevkifat yapmanız ve bağlı bulunduğunuz vergi dairesine kanuni süresinde beyan ederek ödemeniz gerekmektedir.

Bu dağıtılan kar payları kooperatif ortakları  açısından Gelir Vergisi Kanunu’nun 75/2. maddesi uyarınca, menkul sermaye iradı sayıldığından aynı Kanun’un 86/1-C maddesi göz önünde bulundurularak beyan edilmesi gerekir.

            Bilgi edinilmesi ve dilekçede Müdüriyetinizi ilgilendiren  hususların da cevaplandırılarak, mükellefe cevap verilmesini rica ederim.