T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI

Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü

Sayı  : B.07.1.GİB.4.34.16.01/KVK-11-

Konu:  Dar mükellef kurumların menkul

            kıymet alım-satım kazançlarının

            vergilendirilmesi hk.

İlgi :      Dairesi Müdürlüğü’ne hitaben verilen tarih ve    sayılı dilekçeniz.

            İlgide kayıtlı dilekçenizde; mukim dar mükellef kurum olan bir müşteriniz adına Hazine Bonosu/Devlet Tahvili alım-satımı yapmak istediğinizden, dar mükellef kurumun Bankanız aracılığı ile sağlayacağı alım-satım kazancının vergilendirilip vergilendirilmeyeceği hususunu sormaktasınız.

            Bilindiği gibi 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun “Dar mükellefiyet” başlıklı 11.maddesinde;

            Birinci maddede yazılı kurumlardan kanuni ve iş merkezlerinden her ikisi de Türkiye içinde bulunmayanlar, yalnız Türkiye’de elde ettikleri kurum kazançları üzerinden vergilendirilirler.” hükmü yer almaktadır.

            Aynı kanunun “Dar mükellefiyette mevzu” başlıklı 12.maddesinde ise; “Onbirinci maddede yazılı dar mükellefiyet mevzuuna giren kurum kazancı aşağıda gösterilen kazanç ve iratlardan terekküp eder.

            …

            …

            7- Türkiye’de elde edilen (4369 sayılı kanunun 81/D-3 maddesiyle değişen ibare) (01/01/1999 tarihinden geçerli olmak üzere) diğer kazanç ve iratlar.” hükmü yer almaktadır.

            193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 80.maddesinde gelire giren diğer kazanç ve iratlar sayılmış olup, “Değer artışı kazançları” başlıklı Mükerrer 80.maddesinde ise; “Aşağıda yazılı mal ve hakların elden çıkarılmasından doğan kazançlar değer artışı kazançlarıdır.

            1- (4842 sayılı Kanunun 8.maddesiyle değişen bent) (24/04/2003 tarihinden geçerli olmak üzere) (2003 yılı gelirleri dahil) (İvazsız olarak iktisap edilenler, Türkiye’de kurulu menkul kıymet borsalarında işlem gören ve üç aydan fazla süreyle elde tutulan hisse senetleri ile tam mükellef kurumlara ait olan ve bir yıldan fazla süreyle elde tutulan hisse senetleri hariç, menkul kıymetlerin elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar (Üç aylık süreyi bir yıla kadar çıkartmaya veya tekrar kanuni süreye kadar indirmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.) ” hükmü yer almaktadır.

            Diğer taraftan 22/08/1988 tarih ve 19907 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Türkiye Cumhuriyeti ile Krallığı Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme ve Vergi Kaçakçılığına Engel Olma Anlaşması 30/09/1988 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, anlaşma hükümleri 01/01/1989 tarihinden itibaren uygulanmaya başlamıştır.

            Söz konusu anlaşmanın “Sermaye Değer Artış Kazançları”nı düzenleyen 13.maddesinin 5.fıkrasında;

            “4.fıkra hükümleri, her bir devletin kendi mevzuatına göre, diğer devletin bir mukiminin ilk bahsedilen Devlette mukim bir şirketin ihraç ettiği hisse senetlerini veya tahvilleri (bu Devlette sermaye piyasasına kaydedilen hisse senetleri ve tahviller hariç) ilk bahsedilen Devletin bir mukimine devretmesi dolayısıyla elde ettiği kazançlar üzerinden vergi alma hakkını etkilemeyecektir. Ancak bunun için, iktisap ile devir arasındaki sürenin bir yılı geçmemesi gerekir.” hükmü yer almaktadır.

            Anlaşmanın “Genel Tanımlar” a ilişkin 1.fıkrasının (e) bendinde “şirket teriminin tanımı yapılmış ve bu terimin “her türlü tüzel kişi veya vergileme yönünden tüzel kişi olarak muamele gören her tür şahsiyet anlamına geldiği” belirtilmiştir.

            Bu hüküm ve açıklamalara göre, hazine bonosu veya Devlet tahvili, ihraç eden Hazinenin tüzel kişiliğe sahip bir Devlet kurumu olması nedeniyle “şirket” terimi tanımı içinde değerlendirilmesi mümkündür. Ayrıca söz konusu anlaşmanın 4.fıkrasında geçen “tahviller” ifadesi hazine bonoları ile Devlet tahvillerini de kapsadığından, söz konusu menkul kıymetlerin Türkiye’de menkul kıymetler borsasına kote edilmedikleri de dikkate alındığında, mukim dar mükellef kurumun Bankanız aracılığı ile Türkiye’de sağlayacağı devlet tahvili ve hazine bonosu alım satım kazancının, bu tür menkul kıymetlerin bir yıl içinde (iktisap ve devir arasındaki süre dikkate alınarak) Türkiye’de mukim alıcılara devredilmesi halinde değer artış kazancı olarak Türkiye’de vergilendirilmesi, bir yılı aşması halinde ise  vergilendirilmesi gerekmektedir.

            Bilgi edinilmesini rica ederim.