T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI

Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü

Sayı  : B.07.1.GİB.4.34.16.01/KVK-7/16-

Konu:  Sadece gayrimenkul sermaye iradı

            mevcut olan kooperatifin kurumlar

            vergisi beyannamesi verip

            vermeyeceği ile kiraya verilen

            işyerleri için kiracılar tarafın dan mı

            tevkifat yapılacağı hk.

İlgi :      tarih ve sayılı yazınız.

            İlgide kayıtlı yazınız ekinde Müdürlüğümüze gönderilen, vergi kimlik numaralı mükellefi Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifi’nin 26/09/2005 tarih ve sayılı dilekçesinde, belirtilen konular hakkında, Müdürlüğümüzü ilgilendiren hususlar, aşağıda açıklanmıştır.

            Bilindiği gibi, 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 7. maddesinin 2362 sayılı Kanun’la değişik 16 numaralı bendinde, kooperatiflerin esas mukavelelerinde sermaye üzerinden kazanç dağıtılmaması, idare meclisi başkan ve üyelerine kazanç üzerinden hisse verilmemesi, ihtiyat akçelerinin ortaklara dağıtılmaması ve münhasıran ortaklarla iş görülmesi şartlarının yazılı bulunması ve fiiliyatta da bu kayıt ve şartlar dahilinde faaliyet göstermeleri halinde, kurumlar vergisinden muaf olacakları hükme bağlanmıştır. 

            Aynı bendin parantez içi hükmünde, yukarıdaki şartlar mevcut olmakla beraber fiilen bu kayıt ve şartlara uymayan kooperatifler ile faaliyete geçen üst kuruluşlara girmeyen kooperatiflerin muafiyetten faydalanamayacağı hüküm altına alınmış bulunmaktadır.

Bu hükümlere göre, kooperatiflerin kurumlar vergisi muafiyetinden faydalanabilmeleri için;

1- Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 7. maddesinin 16 numaralı bendindeki muafiyet şartlarının kooperatif ana sözleşmesinde yazılı bulunması,

2- Ana sözleşmede muafiyet şartları yazılı olmakla beraber fiiliyatta da bu kayıt ve şartlar dahilinde faaliyet göstermeleri,

3- Faaliyete geçen üst kuruluşlara girmiş olmaları,

gerekmektedir.

Bu durumda, kooperatifin inşaatı tamamlanan işyerlerini, kooperatif ortağı olmayan üçüncü kişilere kiraya vermesi işlemi, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 7/16.maddesi hükmü gereğince muafiyet şartlarından “münhasıran ortaklarla iş görülmesi” şartının ihlali anlamına geleceğinden kiralama işleminin yapılacağı tarih itibariyle kurumlar vergisi mükellefiyeti doğacağı açıktır.

Diğer taraftan, aynı Kanun’un “beyan esası” başlıklı 20.maddesinde; “…Her mükellef vergiye tabi kazancının tamamı için bir beyanname verir. (3571 sayılı Kanun’un 6.maddesiyle eklenen hüküm) Ancak kooperatiflerin gelirlerinin Gelir Vergisi Kanunu’nun 94.maddesine göre tevkifata tabi tutulan gayrimenkul kira gelirlerinden ibaret bulunması halinde bu kura gelirleri için beyanname verilmez…” hükmü yer almaktadır.

            Konuya açıklık getiren 11/03/1995 tarih ve 22224 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 50 Seri No.lu Genel Tebliği’nin (C/3) Bölümünde;

            “Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 1.maddesinde sayılan kurumlar vergisi mükelleflerine (kooperatifler hariç) ait gayrimenkullerin kiralanması karşılığında bunlara yapılan kira ödemelerinden Gelir Vergisi Kanunu’nun 94.maddesinin 5 numaralı bendine göre gelir vergisi tevkifatı yapılmayacaktır. Sözü edilen kurumlar, elde ettikleri kira gelirlerini yıllık kurumlar vergisi beyannameleri ile beyan edeceklerdir. Ancak, kooperatiflere ait gayrimenkullerin kiralanması karşılığında bunlara yapılan ödemelerden söz konusu Gelir Vergisi tevkifatı her halükarda yapılacaktır. Kooperatifin Kurumlar Vergisi mükellefi olup olmaması, bu tevkifatın yapılmasına engel teşkil etmemektedir…”şeklinde açıklamaları yer almaktadır.

            Bu açıklamalara göre, kooperatife ödenen kira bedelleri üzerinden % 22 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.

            Diğer taraftan, kooperatifin aktifinde kayıtlı bulunan gayrimenkullerini, Gelir Vergisi Kanunu’nun 94.maddesinin birinci fıkrasında yazılı gerçek ve tüzel kişilere kiraya vermeleri halinde, bu kooperatiflere ödenecek kira bedellerinden, ödemeyi yapan sorumlularca gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır. Ancak, vergiye tabi geliri sadece tevkifata tabi tutulmuş gayrimenkul kira gelirinden ibaret bulunan kooperatifler tarafından bu kira gelirleri beyan edilmeyecek ve tevkif edilen vergi nihai bir vergi olacaktır.

            Ayrıca, kooperatife kira ödemesinde bulunan kişilerin, tevkifat yapma mecburiyetlerinin bulunmaması halinde de kooperatiflerin tevkifata tabi tutulmamış bu gelirlerini kurumlar vergisi beyannamesi ile beyan edecekleri tabiidir.

            Bu durumda, kooperatifin inşaatı tamamlanan işyerlerini kooperatif üyesi olmayan üçüncü kişilere kiraya verme işlemi, kooperatifin muafiyetini sona erdirecektir. Ancak, kooperatifin tevkifata tabi tutulmuş gayrimenkul kira geliri için kurumlar vergisi beyannamesi vermesi gerekmeyecek, bunlar üzerinden tevkif edilen vergi nihai vergi olacaktır.

            Gayrimenkul kira gelirleri dışında gelir elde eden kooperatifler ise, kurumlar vergisi beyannamesi vermek zorunda olduklarından, gayrimenkul kira gelirleri üzerinden Gelir Vergisi Kanunu’nun 94.maddesinin 5/C bendi uyarınca tevkif yoluyla ödenen gelir vergisi, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 44.maddesi gereğince beyanname üzerinden hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilecektir.

            Bilgi edinilmesini ve gereğini  rica ederim.